all rights reserved somewhere and we will find them one day

oldu mu şimdi oldu mu ya

2011-04-07T21:16:00.002+03:00

uykuyla doğum kontrolünün ortasına yutkunuyordun

öğleye kadar uyumaya ve çocuklara öykünüyordum

yatağının kendi mevsimleri vardı

-yazın serin kışın sıcak-

bacaklarının kendi şarkıları

solgun ve sağlam

onu demeyecekti ablam

ablam çok sarsılacak

ablamı çağırın, ona sarılanlar olacak

-çocukken duyduğu kahkahaları atmaya çalışarak-

babam orada değil, başka bir yerde

bakınız nasıl da dünya, nasıl da toprak

kışın soğuk yazın sıcak

-babam nasıl bir yerde?-

bir gün hepsi toparlanarak

silkinip gidecekler

siktirip

bakınız nasıl da topraklar taşıyor

babam orada değil, kalbimizde yaşıyor

tabii hepimiz yerlerde.

sana dönelim.

krizlerin bile sterildi. çocukların gibi birer birer tanıştırdın onları benimle. kulaklarına adlarını söyledim. onları sirke götürdüm. birinin alnında yara izi vardı. sırf izin hareketlerine bakarak duygularını anlamak mümkündü. yukarı giderse şaşkın, aşağı inerse kızgın. o yarayı ben açmadım ama ilk benim gördüğüm açıktı.

-bir dakika, güzel bir şarkı çıktı:-

"gözlerimde asit yağmurları

kim kızdırıyor bu basit yağmurları"

kim bilir kaç çocuğun, kaç gözyaşın düşecek

kim bilir kaç çocuğun gözleri öpülecek

ayak seslerim bir kişiye yetmiyor

yettirmeye çalışıyorum, bileklerim kırılıyor

-bir gün bir sirke düşersem artık parende de atamam-

eve dönelim.

beni bu kirli sakallardan, bu aminoasitlerden arındır

masumiyetinden utanmak gelmiyor artık ağır

geceliğinin kollarından uyku akıyor

durma sen de vahşeti çağır

abd anagramları

2011-03-28T14:58:00.006+03:00

abd'nin adı üstünden iz sürelim. uyumayalım. bilinçli olalım. çağdaş, ileri olalım. biz bunları hep yazılarımızda yıllar önce yazdık.

amerika birleşik devletleri = tam bir eril erikle evlendi aşk

(aşkın yalnız erkek egemen bir dünyada var olabileceği düşüncesi. muhafazakar, sistem dostu bir propaganda)

amerika birleşik devletleri = eşit evler, ilerde kemikli araba

(eşit ev diyor, ilerde doğaya dönüş, teknolojiden bir kaçış diyor. basbayağı anarşizm, komünizm gelebilir, dikkatli ol diyor gizliden gizliye. evet, ben de şaşkına döndüm bunu keşfedince.)

amerika birleşik devletleri = kiralık amele biletleri devşirdi

(hmm. bak bu çok güzel, kiralık amele, işçi elbette. diyor ki, işçiler ayaklanacak, şimdiden biletini ayır. haber veriyor şimdiden.)

amerika birleşik devletleri = am da bir alet edevat, leş erik kirli (biraz jokerli)

(bu kadarı da olmaz. diyor ki kadın metadır, her şey teknolojidir, doğadan uzaklaş, doğal olan pistir, kötüdür. bizim seralara, hormonlara gel. anarşi için az önce uyardı, şimdi de alternatif koyuyor ortaya.)

vikingler için çocuk şarkısı

2011-02-06T11:35:00.004+02:00

Tanrılar çok dalgındı

İspermeçet devrildi

Gondolumuz yoruldu

Dümencimiz yerildi

Deniz birden duruldu

Yelken yere serildi.

Çocuklara soruldu:

Şef Mandoran nerede?

Şef Mandoran güvertede

Çocuklara sarıldı.

Tanrılar suya kondu

İspermeçet doğruldu.

bilinç akıştırmaca iki

2011-01-25T01:13:00.003+02:00

günle eş olmaktır. kolay değildir. bir gün gelir, bir gün daha gelir, kuma gömerler. gelin gelir hepsi. kuma derler. o yüzden güneşin zamanı kum saatiyle ölçülür. kum saati muğlaktır çünkü. günü gününe uymaz. o yüzden kargaşa vardır. kaos derler. günlerin güneşten doğurduğuna gün ışığı denir. çocuklarıdır onların.

çocukları herkes sever.

çocuklar herkesi sevmez. karanlığı örneğin. galaksi çoğunlukla karanlıktır, hay aksi. güneş çoğunluğa bir başkaldırıdır. günler çok olduğu için, onları dağa kaldırır. bize daha çoook yol aldırır güneş. çok gün daha kaldırır bu yükü, aldırmaz. gün ışıklarının hepsi sakat doğar bu yükten. babalarının günahı yüzünden çok hassastırlar. sudan sebeplerle bile kırılırlar. kriptonitleri prizmadır. tek bedenden çokları fışkırır. yeryüzünde hiçbir öğrencinin yapmadığını yapıp tek bedenden kalırlar. veli toplantısı güneş tutulmasına denk gelir hep. kozmik tesadüfler bir karneyi imzalamak için gereklidir.

güneş bazen bir şehirli gibi giyinip ormanı terk eder. gelir insanın başına çarpar. şantaj yapmanın yolunu böyle bulmuştur. geceleri kendini özletir. kendinden bahsetmeye zorlar. hoş olmaz pek işte görüyorsun. ama sabah olur eninde sonunda.

Yayınevlerine Küfürle Karışık Çağrı

2010-04-25T00:28:00.002+03:00

Artık birileri Stanislaw Lem'in yayın haklarını alsın ve kitaplarını bassın.

hafif not

2010-02-04T16:23:00.002+02:00

İnsanın sezdiği/hissettiği/düşündüğü/inandığı bazı şeyleri başkasına, hatta bazen kendisine (ileriye not olarak yahut şeyleri daha açık görmek için) aktaracak dili bulamaması, en az iki şeye yol açıyor: Özgünlük ve yalnızlık duygusu. Biri olumlu, biri olumsuz; tuhaf.

hafif not

2010-02-04T16:10:00.005+02:00

bir şey bizde bir duygu uyandırdığında (her zaman mı? her şey mi?) bize, o duygu dışarıdan gelmiş, o şeyden gelmiş gibi geliyor. o zaman da o duygu o şeyin imzasıymış gibi, hep aynı, herkese aynıymış gibi algılanıyor.

halbuki o duygu, bizzat bizim içimizden çıkardığımız, o şeyi tanımak için (tanımlamak için? hatırlamak için? -hafıza kısayolu-) o şeyin üstüne yapıştırdığımız bir etiket.

o şeye uygun gördüğümüz.

19 Ocak

2010-01-20T13:19:00.002+02:00

duvar yazısı

2010-01-11T04:36:00.003+02:00

2000 ya da 2001 olsa gerek. Babam bir defterimi karıştırdı.

"göz çukurlarıma hapsettim kendimi. göz hapsindeyim. artık ne desen gözlerime dair, üzerime alınırım"

diye bir şey yazmışım, onu bulup duvarına yazmıştı. Bir gün gidip o duvarı aramalı.

Charles Bukowski vs John Fante

2009-10-12T23:39:00.006+03:00

fante, okur tarafından genelde bukowski'den sonra keşfedilir. halbuki bukowski, fante sayesinde kendini keşfetmiştir. anlattıkları hayat ve öncelikleri büyük benzerlik gösterse de, farklıdırlar. fante'de bukowski'nin kabalığı, anlatılanla paralel dilin de sadeliği yoktur. fante'nin uzun cümleleri vardır örneğin; ama süslü ve ihtişamlı değil, kendiliğinden çağrışan, aynı cümle içinde bazen okura, bazen kendine, bazen romandaki bir karaktere seslenen, konuşan cümlelerdir bunlar. kelimeler sadedir yine, ama cümle olduklarında, normalden çok uzaktırlar. hatta dilbilgisel açıdan kasti hatalara taşırlar kendilerini. kelimeleri özne yaptım, çünkü bana sorarsanız, bazı cümlelere başlarken fante de bilmiyor nerede nasıl biteceğini. bukowski'de ise böyle bir durum yok, planlı aslında yazarken, yaşarken olduğunun tam tersi yani. fante'ye oranla daha harbi, daha düzdür. fante'de düşsel, fantastik olaylara rastlanır. bukowski ise gerçek hayatı fantastik kılmıştır yaşayışıyla. aslında aynı parasız, yetenekli, yaşama uyum sağlayamayan adamı anlatırlar. ama fante daha yalnız, daha saf, daha hayalperesttir, umutludur. bukowski'nin kadınları vardır çünkü. fante'ye göre çok deneyimlidir. umudu yaşatmak için, yaşamamış olmak gerekir. bukowski yaşamış ve umut etmeye değecek bir bok olmadığına karar vermiş, keyfine bakmaktadır. fante için o kadın, tavlamak için harikalar yaratmak gereken bir tanrıçadır. bukowski içinse, ya başka bir yatakdaş, ya da içki masasında yudumdaştır. en kötü ihtimalle ya çekersin siktiri, ya da yersin olur biter. oysa fante'nin dünyası yıkılır onu kaybederse. bu yüzden ona doğru adım atmaya bile korkar.

2004'ten.

uydur türkçesi

2009-09-23T00:06:00.003+03:00

böyle bir dil varmış. çünkü aklıma geldi.

ama adından memnun değilim, adını ben uydurdum, ne yapalım ki adıyla gelmiyor bunlar. uygur şeyinden şey yaptım. oldu bir kere. şimdi şöyle: hâli hazırda var olan sözcükleri kullanarak, seslerin, görüntülerin, eylemlerin buyurduğu şekilde, türkçe ifadeleri yeniden kuruyoruz. yok, olmadı, aslında kurmuyoruz, keşfediyoruz. doğru-yanlış yok. belki keşifler bazı kurallarla çerçevelenebilir ama orasını bilmiyorum daha. dur dur, anlayacaksın şimdi. mantığın dili bu. odun gibi bir dil yer yer. mesela "gülümsemek" yerine "ağız büyütmek." bu, gayet de böyle olabilirmiş, olmamış. biz oldurabiliriz. mesela "kar yağması" yerine "kar dökülmesi." türkçe sözcükleri bir torbaya doldurup iyice bir sallıyoruz, yerlerinden çıkıp olası başka yerlere oturuyorlar. mesela "yürümek" yerine "ayak yarıştırmak." topla: "ayak yarıştırırken kar dökülmeye başlayınca ağız büyüttüm." yok mu yani aslında böyle bir dil? her şeyi hazır değil mi? milyonlarca sperm arasından birinci gelememiş bir yavrucak değil mi o da? keşfetmezsek yazık olmayacak mı?

"ben ördek deyince sen göle bak" dizisi no 5

2009-02-16T19:26:00.001+02:00

şimdi sadece beni dinle ördek. çok iyi dinle. senden zor bir şey istemeyeceğim. daha önce yapmadığın bir şey istemeyeceğim, inan. zaten hak ettin. zaten yaptın sen. ben yalnızca yardım edeceğim sana. yaptın! hayran olduğun ilkokul öğretmenini dinler gibi dinle beni. beş yaşında annene güvendiğin gibi güven. on yedinde kendine inandığın gibi inan bana. ilk öpüştüğünde hayata inandığın gibi inan. her şey geride kaldı sanıyorsun. geç kaldın, geçti, ya da geç kaldım diye üzülmeye değecek bir şey bile yok sanıyorsun. yanılıyorsun. bana inan. üzül, ördek. önce çok üzül. ağla. kusar gibi, doğup da ilk ağladığın andan beri içinde biriken her şeyi söküp atar gibi ağla. çünkü yanılıyorsun. çünkü çocukken seni güldüren hayat orada. ama sen orada değilsin. sen çok yanlış bir yerdesin. yaradılışından saptın, gitmemen gereken yerlere gittin. ama bu senin suçun değil. sen çocuktun. kim unuttu seni? kim bıraktı? keşke yanında olsaydım. ama şimdi buradayım işte. görüyorum. çocukken seni güldüren hayat orada, bir sen yoksun. insanlar seni yine sevmeye hazır. seni dinleyecekler. sana sarılacaklar. nerede kaldın, diyecekler. neden yoktun? ama sana değil, kendilerine kızarak diyecekler bunları. çünkü senin suçun yok. sen ilk ağladığın anki kadar masumsun. senin suçun yok. bunu bir tek ben biliyorum. sen olmaman gereken bir yerdesin. oraları tanımıyorsun. tanıman da gerekmiyor. çünkü sen oralarda yaşa diye yaratılmadın ki. senin canın o ağırlığı kaldırsın diye yaratılmadı ki. senin miden o bulantıya dayanmaz ki. o bulantıyı hak etmedin ki sen. çok yanlış. çok. bunu kimse bilmiyor, biliyorum. kimse farkında değil. seni suçluyorlar. neden yapamıyorsun, diyorlar. anlatamıyorsun. artık anlatmana gerek yok. çünkü ben varım. geldim. senin anlatabileceğinden çok daha iyi biliyorum. ama önce ağla. çünkü bu hayata mahkûm değildin. burada olmamalıydın. bunu iyice anla. buna iyice üzül. sonra her şeyi unut ve beni dinle. seni buradan kurtarmaya geldim. seni buradan götüreceğim. onlar peşinden bile bakamayacak. sen kurtuluşa giderken peşinden bakmayı bile hak etmiyorlar. onlar seni suçladı. kıskandığın için, başarısız olduğun için, unuttuğun için, sevişmek istediğin için, fazla kiloların için, burnundaki kemer için, yorulduğun için suçladılar seni. ama ben seni anlıyorum. mutlu olmadığını, mutlu olamayacağını biliyorum. sen de bil. kabul et. bu kalp çarpıntıları için, bu sıradanlık, bu sıkıntı, bu ünsüzlük, bu baş dönmesi için suçlandığın yerde mutlu olamayacağını kabul et.

eve dönüyoruz, peşimden gel. bunun mümkün olduğunu, bunun gerçek olduğunu biliyorsun. peşimden gel. orası var ve yerini bir tek ben biliyorum.

altı yüz yirmişer milyondan sekiz taksit yapıyorum. kredi kartı kabul ediyorum. sen bana inan, bir de taksitleri geciktirme yeter.

the dark tower II the drawing of the three

2009-02-16T19:18:00.004+02:00

çevirisi berbat. havadan atıp tutmayalım, hemen daha ilk paragrafına bakalım. hal-i hazırdaki çevirisi:

"silahşor tek bir görüntüyü içeren karmaşık düşünden uyandı. düşünde, geçmiş zamanların yirmi iki kağıtlık resimli iskambil destesinin gemici'si olan karalar giyinmiş bir adam, silahşor'un feryat ve figanlarla dolu geleceğiyle ilgileniyor ya da ilgileniyormuş gibi görünüyordu."

orijinali:

"the gunslinger came awake from a confused dream which seemed to consist of asingle image: that of the sailor in the tarot deck from which the man in blackhad dealt (or purported to deal) the gunslinger's own moaning future."

iki nokta üst üsteye kadar olan kısım idare edebilir. gerçi "tek bir görüntüyü içeren" yerine "tek bir görüntüden ibaret olan" dense çok daha güzel olur ama metnin genelindeki ortaokul çocuğu çevirisi düşünülünce, buna değinmeye bile değmez. geçelim iki noktanın ötesine.

"geçmiş zamanların yirmi iki kağıtlık resimli iskambil destesi" ifadesi veya buna uzaktan bile olsa benzeyen bir ifade orijinal cümlede yok. yani bu safsata sadece "tarot destesi"ni karşılamak için söylenmiş olmalı. karalar giyinmiş bir adamın da, bu destenin gemicisi olduğu iddia ediliyor çeviride. halbuki asıl cümle, siyahlı adamın (ki kendisi serinin baş karakterlerinden biri ve birinci kitabı okuyan herkes onu tanıyor, yani karşımıza ilk defa çıkmış gibi "karalar giyinmiş bir adam" diye tanımlamak hata oluyor) açtığı bir tarot destesinden ve bu destenin içindeki kartlardan biri olan denizci'den (hadi gemici de kabul, orası o kadar önemli değil) bahsediyor. cümle o kadar da karmaşık değil. kalıplaştırmaya çalışırsak tablo şöyle:silahşor tek bir görüntüden ibaret olan düşünden uyanmış. neymiş bu görüntü? bir tarot kartıymış. nerden çıkmış bu kart? siyahlı adamın baktığı/dağıttığı vs (ya da bakıyormuş/dağıtıyormuş vs gibi yaptığı) tarot destesinden. amaç neymiş? silahşorun acılı/acıklı/kederli (ve benzeri sıfatlardan duruma uygun olanlı) geleceğine bakmak için. neymiş kart? denizci kartıymış. hani silahşorun bilmem ne "geleceğiyle ilgileniyor ya da ilgileniyormuş gibi görünüyor" olan birileri falan nerde? bu nasıl bir sallamaktır? bu sallamak okuru aptal yerine koymak değildir de nedir? hadi çevirmen eline yüzüne bulaştırdı, bunca baskı gelmiş geçmiş, kitap iki yayınevi dolaşmış, nasıl olur da kitap başka birine bir daha çevirtilmez? sadece, öncesinde "üçün çizgileri" olarak yanlış çevrilen adı, "üçün çekilişi" olarak düzeltildi. adını düzeltmekle bitiyor mu olay yani şimdi. verin güzelce parasını -öhhö- işin altından kalkacak biri elbet bulunur. o kişi belki müsaittir şu anda yani... öhhö! parası neyse artık... verin... sıfır beş yüz... anlaşırsınız. dokuz yüz on iki, yazıyo musun, dokuz yüz on iki, otuz beş kırk üç.

"freud diye bir şey yoktur"

2009-02-16T19:15:00.001+02:00

bugün çocuğumu düşünürken
freud diye bir şey buldum
floyd diye bir şey de bulmuş olabilirim
kulaklarım kulaklıklı

ben konuşurken kim konuşuyor?
beni kendime getirin
içimde bir dünya var
beni dünyaya getirin

freud elimden tutsun

benim dünyam boşaldı
yenisini getirin
ben dünyaya boşaldım
çocuğumu getirin

freud elinden tutsun

Çok Yaşa

2007-05-03T06:27:00.001+03:00

şunlardan Cuma, etrafta bir kızıl Cuma
herkes mi görüyor bu tozları yol yol
bir evin nesi, Cuma günü telaşı bu bak
iki elimiz mermer tozu, yolu düşüneceğiz
odamızın perdeleri yollara düşecekler
yol bizi tutacak, deniz bizi tutacak
yalnız biz istersek kusacağız

sen yine saklambaçtan döneceksin akşamüstleri
perdeleri toplayıp toplayıp eteklerini öyle
mermer tozları, leblebi tozları
ve yatağımızın hiç girmediğimiz bir altındaki
oynanmış sek sek tebeşirleri
yalnız biz istersek kirleneceğiz kırılmış kızıl kiremitlerin hatrına
birbirimizin yüzüne hapşıracağız sevdiğimizi
hem tutamayacağız hem hoşumuza gidecek

-çocuklar bile yapmaz dediklerimiz birikecek

sen, ben, sen, ben ikimiz dördümüz
kim bilir kaçız kaçacak mıyız evden
bizi tek tek boyayacağız ki saymayı unutalım
bu sayılmaz diyesiye kadar
ne leke ne resim, yutalım gitsin
bir icat yapalım sonra yatalım uyuyalım
eğer yetişirse bu Cuma akşamına

Kaybolur filan

2007-05-02T20:56:00.000+03:00

son söz: bir ayak sesi hayır iki. ancak daha önce yürümüşler düşer bu yanılgıya ve ancak yere düşmüşler döner neresinden. çorap katlamışlar için kaçıncı kattan geldiği önemlidir sesin. ayakkabı boyamışlar ise, hiçbir tarihin hiçbir yerini boyayamıştır; ayakları mı olmadığından, parası mı, vicdanı mı. işte bunlar bunlar başlarken hep çok nettir ama, sonrasında

sonrasında: bir çocuk sesi hayır yaşlı biri. ancak daha önce yaşamışlar düşer bu yanılgıya ve ancak yeri gelmişken ölür bu bir zamanların en yankılı hücum borusu. ciğeri beş nefes etmezler için debisi önemlidir sesin. alçaklıktan nefesi kokanlar ise, hiçbir öğünün hiçbir çorbasını görmezler; gözleri mi olmadığından, açlıkları mı, tuzları mı. işte bunlar bunlar sonrasında ne gelirse elden

evvelden: bir yutkunma sesi. ancak o avuç avuç ilaçları bilenler yutkunur böyle. anneler için sayısı önemlidir hapın. novartis için de öyle.

bu senin

2007-04-26T15:39:00.000+03:00

iklimleri ikna eder bu gülüşün senin
ben yine kısa kolluyla sırılsıklam

çocuk alnındaki gazoz kapağını çıkarıyor
köpük göreyim diye sallıyor ellerini
veda eder gibi oluyor
veda eder mi bilmem bir çocuk
gençliğine
bir gün belki.

On ikinin Masalı

2007-01-16T11:12:00.000+02:00

evvel zaman. günlerden bir, mevsimlerden beğen beğendiğini. aylardansa en tutulmuşu on ikisinin. saat on ikilerden bir düzine. anlardan en ansızını. o griydi, anlatmaya çalışıyordu. tam on iki kelime biliyordu. onları mevsimlere bölüyordu. insanı ürpertiyorlar. serpiştiren şeyleri seviyordu. çünkü ağır ağır geliyorlar. nerden baksan on iki kilo geliyorlar. aydan baksan hesap şaşıyordu. şaşırtan şeyleri sevmiyordu. çünkü ağır geliyorlar. gitmek zamanıdır dedi gitti oradan. çünkü ayağının toprakta bıraktığı izi seviyordu. o yüzden hep geri geri yürüyordu. geri geri yürüyenler daha geç şaşırırlar. çünkü geriye kalanın tek işi geriye kalmaktı, yeni bile olsa. hem böylece hiçbir yere gitmiyordu. tek işi geriye kalanı çoğaltmaktı, bile bile yaptı. bir ağacı geride bıraktı örneğin. ağaç gördüğü anda eskiydi, eski kadar geride. bir gün bir denizi eskitmişti bir gemide. ama artık günlerden başka birdi, başka mevimler beğeniyordu. bak işte, sevmediği her şey geride kalıyordu. sevdikleri de. saymaya kalksa on ikide kalıyordu. çizgili bir defterin bir satırıydı ağzı. bir satıra on iki kelime sığıyordu. çizmeli bir kedi gördü kovdu. uzun saçlı kızın saçına bastı. görmedi bile kibrit satan çocuğu. bir başkası bir elma ısırdı en sertinden. her geri yürüyen gibi, bıçaklandı sırtından. gökten üç on iki düştü. nereye düştü bilmiyorum.

Kurban Olam Ayına Yıldızına

2007-01-08T14:25:00.000+02:00

Dün gece yine kabusladım. Korkunç bir rüyaydı, yazmadan edemiyorum. Televizyonun karşısındaki divanda uyuyakalmışım. Birden televizyon açılıyor. Bıyıklı bir adam, haftalık “ulusa birrr-ki, ben şimdi ne dedim ki” başlıklı ulusa seslenişini icra ediyor. Sonra birden bire, aylık “ulu orta gol getirir, bu sesleniş kal getirir” başlıklı konuşmasına geçiyor. Ulan nooluyoruz demeye kalmadan, adam televizyondan bana doğru elini uzatıyor. Şaşkınlıktan faltaşı olmuş gözlerimin önünde adamın eli televizyondan çıkıp elimi yakalıyor. Pazarlığa girişmiş gibi sallıyor da sallıyor elimi. “Kurban bayramında kurban oldum, beni beis-i cumhur yap” diyor. “Yılbaşında noel babanın has geyiği Rudolph, bi de paskalya yortusunda yumurta olmadan bırakmam” diyorum kararlı bir sesle. “1 Mayıs’ta bana yarım saat topluca girişin anlaşalım” diye üste çıkmaya çalışıyor. İkna edemeyeceğini anlayınca bırakıyor elimi, şair ruhunu koyuyor ortaya koz olarak. İçli bir sesle bağırmaya başlıyor;

kurban olam ayına yıldızına

kadro verem dayına baldızına

oturdum da gavurların bacağına dizine

utanmadım girdim milliyetçi pozuna

Sonra her şey kontrolden çıkıyor, çılgın bir hal alıyor. Basbayağı hıçkırmaya başlıyor adam. Ben de bu duygu sağanağı karşısında kendimi tutamayıp ağlamaya başlıyorum. Kesik kesik cümleler geliyor kulağıma; “oy seçmenim seçmenim, yoldan çıktım suç benim,” kısmını anlayabildim ancak. Sonra masasının üzerine çıkıp oynamaya başlıyor. Hemen “Kasımpaşalıyım, eli maşalıyım” diye katılıyorum ben de. “Kalk gız kalk, o divan yan gelip yatma yeri değildir,” diye teşvik ediyor o da beni. Karşılıklı oynayalım diye televizyona gireyim diyorum. Kafam ekrana değer değmez korkunç bir gürültüyle uyandım. Bizim odanın ampulü patlamış.

Babamın Torbası

2006-12-10T01:40:00.000+02:00

orhan pamuk'u hiç sevmiyorum. çok kızgınım ona. belki nefret de ediyorum. bu hissiyatım kendimi ve dünyayı da kapsıyor üstelik. ama bu, ne düşüncelerinden ne de yazdıklarından kaynaklanıyor. ne onun ne benim suçumuz. çünkü benim de, yazan ve yazar olmak için çaba sarf etmeyen bir babam vardı. babamdan bana kalan elle temas edilebilir tek miras, içinde yazılar olan mavi bir torbaydı. bu, babamla benim hikayem sayılırdı. üstelik anlatmaya hiç niyetim yoktu, kimse bilmeyecekti. orada, dünya çapında canlı yayınlanan ödül konuşmasında babasını ödüllendirdiği için, benim babam onun babasını dövebileceği için kızıyorum belki de.

o sorudan yeterince bahsetmiş orhan pamuk, ona hiç sorulmayan ve muhtemelen cevaplayamayacağı soru ise şudur; neden yazmıyorsun? bana soran yoksa da bu hikaye dahilinde cevabım var. içimden gelmediği için yazmıyorum. yaşarken yeterince zor olduğu için yazmıyorum. sanat, bir yanıyla kirli olduğu için, kirlenmeye açık olduğu için, çünkü haddini bilmez bir paylaşım olduğu için yazmıyorum. hepinize, herkese çok kızgın olduğum için yazmıyorum (bunun tek sonucu yazmak değildir çünkü). ün ve ilgiye alet edilebilecekler listem ondan daha kısa olduğu için yazmıyorum. sahte olmayan bir yalnızlık için yazmıyorum. hayat, dünya, her şey inanılmayacak kadar güzel ve şaşırtıcı olduğu düşünülmeye devam edilebilsin, en azından ben öyle düşünebileyim diye yazmıyorum. mutsuz olmamak için yazmıyorum. babamın seçenekleri, yazmanın seçilmiş yalnızlığı ile, yalnızlık içermeyen, renkli bir hayat olsaydı bile yine de yazmayacağım için yazmıyorum. orhan pamuk’un yazmanın yalnızlığını seçmesi ve babasının, tüm yeteneğine rağmen yazmamayı seçmesi, bende ikisine karşı da en ufak bir acıma hissi yaratmadığı için yazmıyorum. babamın torbasını aylarca açamazken birinci endişem, "tabii ki" okuyacaklarımı beğenmemek olmadığı için yazmıyorum. üstelik torbaya dokunabiliyorken, onu odamda her an görebileceğim bir yere koymuşken. babam torbadakileri ciddiye almayan bir tavır takınamadığı için, o torba onun hayatı olduğu için, ve bu hayatta yaşananları örneğin orhan pamuk'un öğrenmesini istemediğim için yazmıyorum. "iğneyle kuyu kazmak" deyimi sadece yazarlığı değil, bazı hayatları da anlatabildiği için yazmıyorum. mutluluk nedir sorusunun cevabını iki alternatife sıkıştıran, temel derdi iki alternatiften birini seçmiş olmak olanlar yazdığı için, bu alternatiflerin lüks kaçtığı başkalarını da temsil ettiklerini düşündükleri için yazmıyorum. babamın torbasını açtıktan sonra kapatamadığım için yazmıyorum. acılarımızı sahiplenmenin tek yolu yazmak olmadığı için, hatta bazen yazmamak olduğu için yazmıyorum. bazı hayatların nasıl yaşandığını anlatmamak gerektiği için, hayatın bu derece haksızlığını hatırlayarak yaşamaya devam etmek mümkün olmadığı için, yani benim hikayemde bavul yerine torba olduğu için, kolonya ve yabancı ülke yerine alkol ve yalnızlık koktuğu için yazmıyorum.

isveç akademisi'nin bana bu büyük ödülü, bu şerefi hiçbir zaman veremeyecek olan değerli üyeleri, değerli konuklar, hepinizin amına koyim. babamın nasıl yaşadığı, neyi seçtiği, ne zaman ve nasıl öldüğü sizi hiç ilgilendirmez. dağılın.

kum gibi

2006-12-03T02:28:00.000+02:00

belki ahmet kaya'nın ve babamın çok yakın çevresi dışında hiç kimsenin bilmediği bir hikayesi vardır bu şarkının. benim açımdan ilginçtir. babam yakın zamandaki ölümünün ardından benim inisiyatifime bıraktığı yazılı anılarında da bundan bahsettiğine göre, bu hikayeyi aktarmamda bir sakınca yok. aktarırken de en doğru yol olduğunu düşünerek babamın yazdıklarına başvuracağım. yalnız şöyle bir sorun var. babam bir el yazısı insanıydı; yazdıklarını penceresinin yanındaki bir masada tutuyordu ve yağmurlu bir gün, yazıların bir kısmı ıslanmış ve mürekkepleri akmış. öte yandan, dağınık bir yapısı vardı ve yazıları bir araya getirip bütünlük sağlamaya çalışırken hayli uğraşmam gerekti. ahmet kaya ile ilgili yazdıkları da dahil, bazı metinlerin bütün yapraklarını bulamadım. gerçi ahmet kaya yazılarında, kum gibi ile ilgili anlatacağım anekdotun sonundaki küçük bir kısmı eksik. hikayeyi bildiğim için ben tamamlayacağım. arada mürekkebi aktığı için okunmayan ve kum gibi ile ilgili anekdotla alakası olmayan kısımları .... diye atlayacağım. yazıda geçen bazı isimleri kişisel sebeplerle sansürledim.

"........sabahın erken saatleri, iskelenin ucunda saz çalıp söylerken birden durdu, derin bir nefes aldı ve sordu:"yahu hoca (sevdiklerine böyle hitap etmeyi severdi), acaba sen mi beni, ben mi seni taşıyacağım dersin? yani ölünce demek istiyorum."belki o sırada çalıp söylediği ezgiden etkilenerek sorduğu bu sorunun yanıtı elbette yoktu. ahmet'in ölümü, sen mi ben i cevaplarının doğru olamayacağını gösterdi. çünkü öldüğünde fransa'daydı ve ben türkiye'de hastanedeydim. son görevimi yerine getirme şansım yoktu. şimdi de onun beni taşıyabilme şansı yok. ama ben onu yüreğimde taşıyorum hiç değilse.

........

istanbul'da ilk kez gittiğim bir meyhanede yemekteyim. garson "*** [babamın adı. w.] bey telefon" diye dolanıyor ortalıkta. hiç üzerime alınmıyorum. bir süre sonra aynı garson *** *** [babamın adı ve soyadı. w.] diye yeniden anons ediyor. bu ben olmalıyım. telefona koşuyorum. "merhaba gözüm nasılsın?" hay allah, bu ahmet. bir de gülüyor ardından, nasıl buldum dercesine. ***[annemin adı. w.]'i bulmuş, lokantanın ismini öğrenmiş, sonra telefonu derken bana ulaşmış. "neredesin?" dedim. "pera palas" dedi. muzipliklerinden biri sandım. "ahmet nire, pera palas nire". sonra gerçekten otelde buluştuk, öğle saatleriydi. raks'la kaset anlaşmasının son bir haftasıymış. stüdyo çalışması için eksikler var. istanbul'un gürültüsünden uzak diye pera'dan bir yer tahsis etmişler bir haftalığına.

sonuç paparazzilik bir manzara. ahmet'le ben pera'nın barındayız, viski içiyoruz. *** [annem. w.]'le oğlum da akşam yemeğinde bize katılıyorlar. adam başı bir garson, donatılmış (!) bir masa ve kahkahalar. halimize gülüyoruz sanki.

..........

ilerleyen saatte garsondan bir taksi çağırmasını rica ediyorum. tabii diyor garson ve bir oda anahtarı bırakıyor masaya. italyan kralı ikinci bilmem kimin odası. belli ki ahmet'in tezgahı. gözlerim 6-7 metrelik tavanda, yataktayım. nevizade'de ilk kez gittiğim bir meyhanede başlayan, pera'nın barında, restoranında, .... devam eden bir gün, kral yatağında ... eşliğinde noktalanıyor.

....

ertesi sabah erkenden ahmet'in odasına, ... geçtik. çalışmaya başlamıştı çoktan. çok sevdiğim bir ezgisine ...."

ulaşabildiğim metin burada bitiyor. devam edelim. babamın çok sevdiğim ezgi dediği, kum gibi. ahmet kaya kum gibi'nin bestesini hemen hemen tamamlamış, sözlerinde tıkanmış. bir dörtlük daha olmasını istiyor şarkıda. babama ve dolayısıyla bize pera palas'ta yaşattığı gecenin sırrı burada. dörtlüğü babamın yazmasını istiyor. babam da "sonbahar damlardı damlalarımıza, biz seninle sararırdık" diye başlayan dörtlüğü yazıyor. ahmet kaya'nın, kum gibi'nin sözlerini birlikte yazdıklarını kasette beyan etmek istediğini, babamın istemediğini biliyorum. benim açımdan duygusallaşmaya teşne olan konuyu hiç uzatmadan bitiriyorum.

lennon

2006-11-22T17:53:00.000+02:00

dair no 4: an

2006-11-18T13:44:00.001+02:00

şimdi diyorum ki, hani yıldızlardan gelen ışık var ya, hani geçmişten geliyor aslında. baktığımız zaman o yıldızdan bilmemkaç sene önce yola çıkmış olan ışığı görüyoruz hani. hah. işte bunu ana indirge. ne çıktı? odada oturuyorsun mesela. aslında an içinde gördüğün her şey, bilgisayar monitörü, duvardaki poster, elinin altındaki klavye, onlar da geçmiş değil mi yani? mesafeden dolayı yıldız kadar bariz bir zaman farkı olmasa da, onlar da yıldızdan gelen ışık kadar geçmişe ait. ne oldu peki şimdi? an gitti. bir kısım medyanın tek gerçek hayat kesiti olarak sığındığı, hayatı gerçek kılabilmek için küçültüp küçültüp en konsantre hale soktuğumuz format da elimizde patladı.

diyeceksin ki, tek yol görmek değil ya, aha klavyenin plastiğine dokunuyorum, al sana an. değil işte. dokunma duyusunun beyne gidip gelmesi de vakit alıyor. ne yaparsan yap, anlık olarak, o an için varlığı hissetmek mümkün görünmüyor. anı geçmişten takip ediyoruz, ana ulaşamıyoruz. neresinden baksan her şey göreli, her şey dolaylı, her şey başka bir şeye göre anlam kazanabiliyor ancak. nereye bağlamalı bu konuyu? ben de kayboldum valla. şöyle yapalım, olumlu bitirelim. aslında kaybolacak bir şey yok. eğer kaybolmuşluk, hayatın bizâtihi kendisiyse, bunun adına kaybolmuşluk ya da başka bir şey demek hiçbir şey fark ettirmez. gerçek buysa budur zaten. panik yok. konuyu da şuraya bağlayalım; (bkz: her şeyi parçalama denemeleri)

çizgi romanlar ve cinsel izdüşümleri

2006-11-18T13:33:00.000+02:00

çizgi roman konusunda kafayı sıyırmış bazı fanatik konfigürasyonları saymazsak - ki kendilerine saygıda kusur etmeyiz - çizgi romanın hitap ettiği kitle çocuklar ve gençlerdir diyebiliriz. hatta sevgili sahibi olmakla çizgi roman okumak arasında negatif bir korelasyon olduğunu da bu tespite ekleyebiliriz. bu iki yargıdan şunu anlıyoruz; insan hayatının yoğun olarak çizgi roman okunan dönemleri, aynı zamanda kişinin cinselliğe bakışının (uzaktan oluyor tabii o bakış), kendi cinsel hassasiyetlerinin ve fantazilerinin, hızlı bir biçimde evrildiği, tek başına deneyler yapıldığı, bu deney ve sonuçlarının yaklaşık yediyle çarpılarak yakın arkadaşlarla paylaşıldığı dönemlerle paralel olmakla birlikte, tam paralel de diyemiyoruz, çünkü bu dönemde diğer her şeyde olduğu gibi cinsellik, kendine çizgi roman konusunda da kesişecek bir mecra buluyor (yazar burada bir an hiç toparlayamayacağını sandı). bu kesişim, cinsiyete göre gerek red sonja gibi karakterlerin kıçına başına bakmak, gerek conan'ın yedi bacağım kalınlığındaki kollarına bakmak şeklinde kendini gösterse de, asıl yuvası, çizgi romanın da fantastik iç yapısını hesaba katarsak, cinsel fantaaaziler oluyor.

ilk akla gelen örnek, görünmezlik ve getirileri başlığı altında incelenebilir. daha erken yaştaki bireyin cinsellik algısı, uzaktan bakıp akşam yalnız kalacağı mesut anlar için malzeme biriktirmek olduğundan, cinselliğin paylaşımsal kısımları pek ilgilendirmez onu. önemli olan görüntüdür. bu açıdan, geliştirilebilecek ilk fantazi görünmez olmak suretiyle, zaten yapmaya çalışageldiklerini daha rahat bir biçimde yapmak, sınıftan, sokaktan kurtulup hoşlanılan karşı cinslerin evlerine, odalarına da sirayet edebilmektir. genç birey, henüz cinsel kimliğiyle karşı cinsin karşısına dikilmeye hazır değildir. bu yüzden görünmezlik, yapay bir vicdani rahatlama da sağlar ona. vicdani demeyelim de, kendine güvenle alakalı diyelim.

buna benzer olarak, yine çıkış noktaları ortak olmak üzere, bir de zamanı durdurmak eylemi vardır. yalnız zamanı durdurmak, kişiye hareket özgürlüğü de sağlar; tensel temas aşamasına gelinmiştir bu noktada. ama yine kendi varlığını belli etmeden. yani birey halen sorumluluğu kabul etmemekte, hedefindeki kişi ya da kişiler bilinçli değilken karşılarına çıkabilmektedir görünmez olduğu zamandaki gibi. (yazar burada bu örnekleri fazlaca uzun tuttuğu için pişman oldu)(tutarlılık bağımlısı yazar şimdi diğer örnekler için de bu kadar fikir üretmek zorunda kalacak)

ilerleyen evrelerde (kaba cinsellik evresi olsun bunun da adı) birey, hedef kitlenin de bilinçli olacağı aşamaya geldiğinde, daha somut konulara yoğunlaşır. biz de öyle yapalım ve çizgi romanlardan somut, genel örneklerle gidelim. misal süpermen. nedir süpermen'in olayı; başta uçmasıdır, ama bunun konumuza pek katkısı yok. hızlı olmasıdır asıl konu. artık karşı cinsle korkmadan çekinmeden temasa geçilmiş, belki bir iki ufak deneyim yaşanmış, daha süje üzerinden giden örneklere geldik. süpermen hızlıdır, adama uçaktan daha hızlı penetrasyon imkanı sağlar. nedir o? bir uçak. hayır hayır, benim! diye bağırtır. misal örümcek adam. yeni nesil kendisini spiderman olarak tanısa da, biz onu böyle sevdik, bağrımıza bastık. nedir örümcek adamın olayı; örümcek hisleridir. partnerin ne zaman doruğa yaklaştığını hissetme imkanı verir. duvara da daha rahat tırmanırsınız ama, kişiye faydası yok bunun. tırmanmayalım diye şey ediyoruz zaten bunları.

bir sonraki evre, hedef kitlenin tüm karşı cinsler olmaktan çıkıp aralarından pek bir özel tanesine indirgenmesidir. burada başlar romantizm; sevgili kavramı burada kullanılır ilk. neler yapılmaz ki, sevgili çok zor bir durumdan kurtarılır. kötüler paylarına düşeni alır, biz iyiler, payımıza düşeni almak üzere en yakın ev, yatak, dağ, orman, neyse artık oraya gideriz. bu evrenin çarpıcı özelliklerinden biri, karizma kaygısı, hayran olunma düşkünlüğü gibi egosal durumların vücut bulmasıdır. kısık gözlerle anlamlı anlamlı uzaklara bakan figürler baş gösterir. bunun temelinde, ergenliğin büyük sorularından biri yatmakta. evet, evet; "kimse beni anlamıyor" sorusu bu. kişinin idealindeki sevgili, ona hayran olarak onu keşfetmeye, içindeki çocuğu okşamaya gelecek bir sevgilidir. bir tek o anlayacaktır bizi. bu evrede adımlar sevgiliyi cinsel açıdan cezbetmek için atılmaz, başka nedenlerle ona yardımcı olunur. cinsellik, sevgilinin kişiye hayranlık duymasının bir sonucudur. bunda yaşı gereği özgüven ihtiyacı içinde olmanın payı da yadsınamaz.

konumuz cinsellik olduğu için hep amerikalıların uydurduklarına bakmak zorunda kaldık. çizgi roman severler, "hani italyanlar" demesin. suzi tavayla kovalar diye kızlara bakmayan tom miks, betty öptüğünde kızaran kaptan swing, adamı gay eder, kılıbık eder. kızmayın.

japonlardan hiç anlamam, orası eksik kalsın.

"ben ördek deyince sen göle bak" dizisi no 4

2006-11-18T13:28:00.000+02:00

sevgili ördek;

sen bu satırları okurken ben çok uzaklarımı kaybettim. oradan görülüyor mu? gökte ararken yerde bulmayı en iyi sen bilirsin. oradan gülünüyor mu? buraları sorarsan, biz gülüyoruz. kas yapmanın en güzel ikinci yolu bu.

"sevecek" diye bir şey icat ettim ördek. sen bu satırları okumazdan hayli evvel icat ettim. geleceğe bir atıf değil bu ördek, saçmalama. limon sıkacağı limonları geleceğe mi sıkıyor? sevecek, sevmenin varlığına inanmaktır. birilerinin çıkıp seni inandırmasıdır. gökten alıp yere çalmasıdır. bencilliğini, korkularını, kaçıp saklanmalarını gasp etmesidir. kan kaybı dolu kayıp eşya dolaplarını boşaltıp bulmayı ummaktan vazgeçtiklerinle doldurmasıdır. ama bunlar bizce ördek. biraz da sence konuşalım, bir tek sen anla. diyorum ki;
sevecekleri ölü doğmuşundur yalnızlık. herkesin bildiği sır olamaz.seveceklerine öl değmişindir eldiven. herkesin giydiği zor olamaz.
ve tabii ki ördek, tahmin edebileceğin gibi, sevecekleri atlara binenindir her şey. ki sen de eğilip çiçek toplayabilesin. işte bu olabiliyor.

bütün hallerimle öperim.

(şehirli ve yorgun olmayacağız.)

"ben ördek deyince sen göle bak" dizisi no 3

2006-11-18T13:26:00.002+02:00

kabak tadı verdiğin söyleniyor, ördek. oysa portakallın ve çirkinin makbul senin. ha bir de şarkı vardı, neydi. "ışıkları yakın nedir bu his" değil ördek, başkaca bir şeydi. belki italyanca. ama ben italyanca bilmiyorum ki ördek? şöyle bir tekerleme düşünüyorum, tutar mı dersin?

hangi ben, hangisi ben : evdeki ben, trafikteki ben, minibüsteparauzatan ben, sabahakarşıgeveze ben, yemektekonuşmayan ben, kavgacı ben, uzlaşmacı ben, sabahki ben, akşamki ben, birgünölmekteolacakolan ben, terkeden ben, terkedilgen ben, anlaşıldıramamış ben, anla işte, nerdeyim ben.

ve sen, ya sen, hangi sen, hangisi sen : evdeki sen, burdaki sen, bendeki sen, ogünordaki sen (hatırla), aşıkolduğum sen, nefretettiğim sen, avucumuniçigibi sen, susuzveaynasızbirmemleketteyüzümgibi sen, tamampekihüzüngibi sen, hadibidebahargibiyazgibiistediğingibi sen, amahiçbirigibi sen, anla işte, yerdesin sen.

"ben ördek deyince sen göle bak" dizisi no 2

2006-11-18T13:26:00.001+02:00

ördek, bi bak. düşümden çıkıp döşüme gir. orada dışımdan kaçıp hışımla dörtlükler sıralayan bir ölü olacaktı. bak ona. bak ona. doğuşumdan kaçıp, bak bir çağrışım olacak orada, sığın. aldırma bana, aldanıyorum, bak. bana yol aldır, gidemiyorum, bak. bakır sinileri, vazgeçmişliği ve kokularını bunların; susmayı, senden kalanları ve korkularını bunların; bırak. bırak, kurbağa kılıklı seni, bırak. böyle deyişimden kaçıp, bak bir şey var orada, ben göremiyorum, sevin. göle, gölü ölü olarak görmediğimi söyle. ama şöyle, açık açık söyleme. bak, o anlar. hermes kılıklı seni, hadi düş yola, döşüme, hadi.

"ben ördek deyince sen göle bak" dizisi no 1

2006-11-18T13:24:00.000+02:00

ben ördek deyince sen göle bak. bak ki düşüneyim. zor sen bana bakarken düşünebilmek. yazabilmek daha da zor. bana bakmaman en zoru ama. göle bak, ama geçici olsun, uçucu olsun, göçücü olsun. bu kaçıncı olsun da, ben ördek deyince sen göle bak. edebiyat kaldırmaz ama, ben doğuştan halterciyim. ben sokaktan görülebilecek tek sıcaklık olduğunu düşünerek avizelere bakayım o sıra. bi sıra arkadaşım vardı benim, birlikte ceket giyerdik. mecburen ama olsun. ben konuyu değiştireyim (mecburen ama olsun), ikimiz de safça bi kurnazlıkla anlamazlıktan gelelim. ben göl demeye çalışmayayım, sen anla. gül demeye çalışsam olmaz, hem yürek dayanmaz, hem edebiyat kaldırmaz. o arkadaş sıradan kalktı mı beni de kaldırırdı, bahçede turlardık. ne göl vardı, ne avize. sevmezdim okulu. sevmezdik. ceketi zorla giyer, keyifle çıkarırdık. ceket sıcaklığıyla avize sıcaklığı farklı. avizelerin altında yuva denen şey var. ördeklerin olur mu yuvası? ona bak. ben konuyu değiştireyim, sen anla. öyle anlarda kızma bana. ceketimi de veririm sana, üşütme diye. anla ki işitme diyorum işte. bana bakma ki düşüneyim. çıplak bi ampül soğukluğu bir nedir? perdeye yansıyan televizyon mavisi bir renk midir? ördek yeşili? göl mavimsi? kaldırımlar kaldırır mı bu edebiyatı? sen aldırır mısın bu sorulara? daha ne kadar yol aldırır bu kaçış bize? kaç deniz mili kıskanır bu göl? gölge bir oksimoron mudur avizeden perdeye? perdeli ayakları ördeklerin, yüzmeye yarar. sen bana bakma, göle bak. belki bi işe yarar. hehhehhehheeee... hıck!

selvi boylumuz, mülksüzler ve aşk üzerinden eleştirmencilik oynayalım

2006-11-18T13:09:00.000+02:00

(kolaylık olsun diye film üzerinden gideceğim. zaten kitabı okumadım ama değineceğim şeylerin asıl kaynağı kitaptır sonuçta. o yüzden en başta kitaba ve cengiz aytmatov'a bir selam etmek lazım gelir.)

son derece devrimci bir filmdir. devrimci olmak için bilindik siyasi sloganlar atmak gerekmez illa. zaten filmin önemi, alışılmadık sloganlar yaratmasıdır. hem de kutsal bellenmiş bir konuda.

filmi yapı olarak ursula k le guin'in mülksüzler'i ile birlikte değerlendirmek yararlı olacaktır. konu olarak alakasız olsalar da, iskelet olarak özdeştirler. iki eser de kitlesine iki seçenek sunacak şekilde kurgulanmıştır. mülksüzler bir roman olduğu için yapmakta olduğum basit formülizasyondan doğal olarak daha genişse de, iki eser de özlerinde bu iki seçeneğin tarifi ve karşılaştırılması üzerine kurulmuştur. mülksüzler'de iki dünya tanırız. anarşist "anarres" ve arşist yahut kapitalist "urras". (mülksüzler'in konusuyla ilgili ayrıntılara girmeyelim. karşılıklı değerlendirmenin gereksindirdiği kadarıyla gireceğiz ama.) aynı şekilde, selvi boylum'da da ilyas ve cemşit karakterleriyle temsil edilen iki dünya tanırız. ilyas, doğası gereği mantık, hak, hukuk dinlemeyen aşktır; cemşit, emek verilmiş ve hak edilmiş bir sevgidir.

mülksüzlerimiz ve selvi boylumuz azıcık bekleyedursun, filmin devrimci yanından bahsedebilmek için önce biraz aşktan ve insanlığın aşka bakışından bahsetmek gerekiyor. bakış açım, özellikle selvi boylumun finaliyle sıkıntısı olan kişilere hödükçe ve antiromantik gelebilir, baştan uyarayım. ama şunu da söyleyeyim, ben de en az, battaniyelere sarınarak izlenen o filmlerdeki aşklar kadar şiddetle aşık oldum, aşığım, mutluyum. bir hissin doğasına bakmak, sebepleri sonuçları kurcalamak, ne görürsen gör, hissin büyüklüğünü yahut önemini değiştirmez. zaten eleştirmek istediğim şey aşkın yüceltilmesi değil, iki yüzlüce yüceltilmesi olacak. aşk yüceltiliyorken, aslında başka bir şeymiş gibi, doğasına aykırı olarak yüceltilmesi olacak. şöyle ki;

aşkın tanımını yiyelim bize bir şey olmasın da, aşk en çok bir şeyle ilgiliyse, o şey cinselliktir. cinsellik insan doğasının kötü çocuklarının en büyüğüdür. niyesini bilmem. muhtemelen, günlerden bir gün insanlar niçin kurban vermek gibi bir şeye ihtiyaç duydularsa ondan. doğalarındaki suçluluk duygusundan. bu duygudur ki insanı bedenen zevk aldığı eylemlerin sonucunda suçlu hissettirir, kirli hissettirir. eyleme bile gerek yokmuş ki sadece yaşadığı için kurban vermesi gerektiği hissine kapılmış insan. ne olduysa olmuş, cinsellik kötü çocuk olmuş. insanlık tarihinden gelip geçmiş hemen hemen tüm kültürlerde normalliğin ilk şartı cinselliği bastırmak olmuş. şu noktada bunun iyiliği-kötülüğü - doğruluğu-yanlışlığı bizi ilgilendirmiyor. o zaman konumuza doğru, aşka doğru (eheh) yelken açalım. cinsellik bastırılmış ama o kadar da başarılı olunamamış bu konuda. periyodikliğin duvarı yıkılmış mesela. insanlarda, mesela kediler gibi belli aylarda sevişseydi hala, bunun şu günkü insanlık algımıza ne büyük bir tokat olacağını tahayyül bile edemiyorum. kıymetli özgür iradesi her şeyden önce gelen, özgür iradesiyle farklılaşan insanın, hem de böyle bir konuda böyle komik bir sınırlılığa mahkum olması küçük düşürücü olurdu. ama bir zamanlar böyleydi bu. bunu bozan da, kötü çocuğumuz cinselliğin kendisi olmuştur. o kadar da bastırılamamıştır. yine o kadar da bastırılamamıştır ki aşk var olmuştur. aslında aşk da bir başka kötü çocuğumuzdur. cinsellik kültür tarafından bastırılıyorken, aşk bu bastırma mekanizmasının bug'ı olmuştur. bastırılamayınca başka bir yol seçilmiş ve tam bir tersinleme örneği olarak yüceltilmiştir. adım gibi eminim ki varlığına rağmen bastırılabilseydi, pedofili gibi bir sapıklık olarak görülürdü. ama nasıl oluyorsa cinsellik çok kötü pisken, aşk çok temiz saf olmuştur. çünkü o kadar yüceltilmiştir ki, cinsellik aşkı küçülten bir şey haline gelmiştir. tarifsiz, dünyaya sığmayan, bu dünyadan olmayan, cenneten gelen bir şeydir aşk; öküzlüğün birincil şartı olan cinselliğin aşkla ne alakası vardır. aşk cinsellikle kirlenmemelidir. bir kanatlarımız eksiktir artık melek olma yolunda. ama gerçeğe dönelim, kanatlarımız olsaydı bile, kanat fetişisti olup bu temiz vicdanlara boşalacak birileri mutlaka olurdu. aşktan cinselliği soyutlayıp mutlu olunuyorsa olalım, ama sapıklara kızmayalım o zaman. aynı matbuatın ürünüyüz.

genel sanat tarihinin de aşka yaklaşımıyla, bu çarpıtılmış aşk miti, aslında kendisi olmayan bu aşk, aşkın toplumsal kabulü olmuştur. o kadar ki, aşık olmadığınız bir insanla sevişmeyi bırakın, o insanla sevgili olmak bile yanlış bir şeydir artık. düşünün, bir arkadaşınız size geliyor. aşık olmadığı biriyle sevgili olduğunu söylüyor. refleksleriniz ne diyor bu işe? ortada bir yanlış olduğunu söylüyor. bir bit yeniği var bu işte. bir taraf bu ilişkiden haksız çıkar sağlıyor sanki. basbayağı yanlış bir şey bu. bir aldatmaca. aşk yoksa hiçbir şey yoktur artık. mutlu olmanız, huzurlu olmanız, bu ilişkiden gurur duymanız önemli değildir. zaten mümkün değildir. yanılsamadır olsa olsa. ama asıl yanılsama bu bakış açısının ta kendisidir. aşk mantıksızdır. hak hukuk tanımaz. hak etmeyen insanların peşinde aylarca, hatta iyice manyaksanız yıllarca süründürebilir (ve ne hikmetse övülür bu nevrotik manyaklık, mazoşist bir zevk de verir bazısına). gözünüzü açabilseniz, asla yanında mutlu olamayacağınızı anlayabileceğiniz, hatta belki koşar adım uzaklaşacağınız insanlara bile aşık olabilirsiniz. e neresinde kalmış bunun doğruluk? doğruyu yanlışı da geç, birlikte yaşayacağın bir insanı seçerken böylesi dengesiz bir duyguyu nasıl olur da baş kriter bellersin, anlaşılmaz. önemli nokta şu; aşık olanın hadi gözü görmüyor, o illa ki aşık olduğu kişiyi seçecektir diyelim. ama paragraf başındaki örnekte bahsettiğimiz üçüncü kişi de, bu aşk mitini o kadar içselleştirmiştir ki, aşk içermeyen bir ilişki onun da vicdanını rahatsız etmektedir. hepimiz dönem dönem örnekteki aşık taraflardan biri yahut örneğin üçüncü kişisi oluyoruz ve hepimizin refleksleri aynı. çünkü aynı filmlerle, aynı hikayelerle büyüyoruz. aynı sanat tarihinin içinden geliyoruz. hepimize özendirilen, suratlarımızda içten sıcak gülümseleri yaratan aynı aşk masalı. çağımızın en büyük kutsallarından biridir artık aşk.

bir parantez açıyorum. ısrarla vurguluyorum. bu eleştiride aşkın önemine, şiddetine, güzelliğine dair hiçbir yargı ve küçümseme yoktur. aşk iyi ki vardır, iyi ki aşığım. iki noktaya yoğunlaşmak istedim. en önemlisi aşkın olmadığı bir şeymiş gibi yüceltilmesi, sadece yüceltilmesi değil. ikincisi de, aşkın doğası gereği hak etmeyen insanlara da aşık olunabileceği. budur.

önceden hazırlanmış, ısıtılmış ve bekletilmiş mülksüzlerimize ve selvi boylumuza şimdi daha sağlam bir tencereyle yaklaşabiliriz. iki eserin de teorik yapılarında bulunan ortak bir çarpıtmaya değinmek lazım geliyor. ortada bir seçim ve iki aday varken, bu işin namuslu olanı, iki aday arasındaki farklılığın sadece konu gereği önemli olan hususlarda olması gerekir. örneğin iki okuldan birini seçeceksek ve karşılaştırma öğemiz eğitim kalitesiyse, okulun birinin evimizin yanında, diğerinin ağrı dağında olmaması gerekir. yaptığımız seçim yalnız ve yalnız konu gereği karşılaştırması yapılan değişkenlerin etkisiyle şekillenmelidir. oysa mülksüzlerde, aslında ursula'nın düşünce olarak daha yakın olduğunu hissettiğimiz anarşist anarres dünyası, iklim, hammadde gibi çevresel şartları itibariyle urras'tan hayli kötü durumda. bunu iki sebebe yorabiliriz. birincisi yazarın bu dünyayı oluştururken muhtemeldir ki rusya'dan yola çıkması. ikincisi de, seçim için esas önem taşıyan değişkenler konusunda (yani okul örneğindeki eğitim kalitesiyle) öne çıkan anarres'e, kurguyu güçlendirmek ve seçimi zorlaştırmak adına haksızlık yapılması. selvi boylumda da aşkla sevgi arasında seçim yapılacakken, aşkı temsil eden ilyas'ın cemşit'ten daha yakışıklı olması, haksız bir eşitsizlik. konuyla direkt olarak alakası olmayan, hatta seçimin argümanlarına zarar verebilecek bir eşitsizlik. ama öte yandan film, eşine kolay kolay rastlanamayacak bir dürüstlük sergileyerek, finalde kaybeden olacak olan ilyas'ı olabildiğince dürüst bir şekilde ele alıyor ve seçim sonrası seyircinin vicdanı daha rahat olacakken, ilyas'ı da kötülemiyor. gelişmelere, kurgu el verdiğince insanlar değil, bu insanların yaşayabileceği olaylar ve tesadüfler yön veriyor ki zaten doğrusu da bu. çünkü seçim üzerinde ilyas'ın aşık olan olmaktan, cemşit'in de sevilen olmaktan gayrı etkileri asgari boyutta tutulmalı idi. öyle de olmuş.

film, az evvel değindiğimiz, şu kadar bin yıllık sanat tarihinin, kültürün, törenin, ahlakın, terbiyenin dayattığı ve kabul ettirdiği aşk mitine karşı durabilmesi ve çağımız için çok çok çok nadir görülebilen bir tutum olarak, bunca çetrefilli bir konuda son derece somut bir şekilde "alternatif önerebilmesi" ile başta ettiğimiz "son derece devrimci" lafzını hak ediyor. sadece aşk göstererek iş yapan bunca üretiye rağmen, sağlam bir teorik altyapıyı da sunuyor, üstelik gözüne sokmadan, tertemiz bir şekilde. "ya niye cemşit'e gitti yaa, aşık olduğu adamı nası seçmez beee, bak nası yakışıklı" diyen kitlenin de beğenisini kazanıyor bunları yaparken, üzerine düşünmek isteyenin de. bir film olarak ele alındığında da, başarılı oyunculuğu, derdini hem sade hem güzel olmayı başararak anlatan senaryosu (belki çocuğun kullanımı eleştirilebilir. hem diyalogları hem oyuncu seçimi kötüydü) ile türk sinema tarihinde her zaman çok önemli bir yerde duracak.

selvi boylum al yazmalım'dan bahsederken, değinildiğini pek görmediğim filmin yapımcısı arif keskiner, nam-ı diğer çiçek arif'in de adını mutlaka anmak gerekir. o devrin rusya'sına gidip cengiz aytmatov'la konuşan, ikna eden ve filme birçok açıdan emeği geçen bir insandır. ayrıca, katıldığı sene, o zamanki adıyla antalya film festivali'nde birinciliği kaptırdığı "maden" filmi de yine onun filmidir. adını anmış olalım, rahat edelim.

bir mektubundan

2006-11-04T22:54:00.000+02:00

son konuşmalarımızdan birinde babam bahsetmişti. odasını su basmış ve yazdıklarının bir kısmı okunamaz hale gelmiş. şimdi onları elden geçirirken hayli zorluyor bu şanssızlık beni de. benim yaşımdan çok uzun bir süreden beri dostu olan bir arkadaşına yazdığı bir mektubundan okunabilir kısımlarından pasajlar yazıyorum. zor okunan kısımlar için, akla yakın gelse bile tahmini bir şey yazmayacağım. mektubun yazıldığı ve benim de çok sevdiğim, ikinci babam bildiğim insanın adını bilerek kullanmıyorum. adının geçtiği yerlerde, diğer eksik kısımlardan ayırmak için --- koyacağım.

"Sevgili ---

Uzun zamandır mektup almadığını biliyorum. Hele hele İzmit'in .....'inden postalanmış bir tek mektup bile almadığını biliyorum. (Koca Nazım sen nelere kadirsin).

Nereden çıktı bu mektup diyeceksin. Müthiş bir öfkeyle yazdığım eski bir dostla ilgili yazımı henüz bitirdim. Yeniden okuduğumda şiddet ve öfke dolu satırlar canımı yaktı. Yazdığım satırları belki biraz abartarak içselleştirdim ve iyi hissetmedim kendimi. Sevgisiz, kuru, kokusuz ve çiçeksiz satırlardı.

Kendimle hesaplaştım sonra, öyle yazmam gerektiğini yeniden fark ederek avundum.

Sonra sıcak, sevgi dolu, cıvıl cıvıl birşeyler yazmak geldi içimden. Aklıma sen geldin. "İyi ki varsın ayışığı"

Senden daha verimli bir kaynak gül dereceğim bir bahçe bulamazdım.

.....

Sevgili --- İstanbul'da T.S.İ.P'le başlayan Bodrum'da devam eden ve yine İstanbul'da çok zor günlerimde .... bir yaşam serüvenini birlikte soluduk.

Şizofrenik bir yalnızlığı anılarımı yazarak ....

... yamacında bir dağda yaşıyorum. Büyük çaplı, restaurant amaçlı yapılmış bir taş binanın ... bir odasında yaşıyorum. Televizyon, kitaplar, dergiler ... ve arada bir uğrayan İzmit'li dostlarım. .... hiçbir şey yok. Yeni sandıklarımın aslında unuttuklarım .... fark ediyorum hemen. Bu düşünce beni anılarımı ... ve yaşadıklarımın en yakın tanığına, kendime danışarak yazıyorum.

Yaşamın bir devremülk olduğunun bilinciyle ..... yazdıkça anılarımın azaldığını ve eksildiğimi ... ve yine eksildiğimi hissettiğim bir öğle vakti.

Bir koca çınar gündüz rüyalarımın baş köşesine ... duruyor. Bana sevgilim diyen tek erkek arkadaşım. Sevgili --- düşüyor aklıma.

Bir insana bu kadar güzel sarılan, içtenliği gözünde, okuduğu her şiirle şiir, türküyle türkü olan ve bütün güzelim özelliklerini utanarak taşıyan bir insan daha olabilir mi? Şanslı hissediyorum kendimi dostlarım var inanılmaz zenginim içinde --- diye biri var.

....

Sevgili hocamız Sadun Aren, sabahın beşinde ... sohbetimizi sürdürürken ve konu çeviri ve dil üzerinde yoğunlaştığında "Söyleyecek bir sözün varsa, bunu başka dillerde de söylemenin bir anlamı vardır" demişti. Sevgili hocamızı ... bu genç koministi saygıyla hatırlarken söyleyecek bir sözüm olduğunu düşünerek seni seviyorum diyebilme şansı ... sana bir kez daha teşekkür ediyorum.

.......

Ölümüm yaşamım kadar onurlu olacak. Sana söz veriyorum. Beceriksizliğimi bağışlarsın umarım. Ne de olsa ilk ölümüm. Helallık istiyorum. Bu laf biraz dinsel çağrışımlar yaptığı için pek sıcak bakmıyordum. Ama hakkını helal et yerleşik, yaşayan dilimizde var.

....

Uruguay'lı bir kadın duruyor karşımda duvarımdaki bir afişte, sırtı duvara dönük vurulmayı bekliyor. bakışlarında öfke ve kin var. korkudan eser yok. Ölecekmiş gibi değil öldürecekmiş gibi bakıyor. Son aşkımdan söz ettim sana. ....

...

Seni görmeyeli bir yıl oldu. İlk kez tek başıma bir yeni yıl gecesi geçirdim. Yalnızlığımı fark ettiğim ender gecelerden biriydi. Geçen yılki ---[mektubun yazıldığı kişinin eşi. w]'in yılbaşı armağanlarını hatırladım, yine sessizce ağladım. Uzun zamandan sonra aldığım ilk armağandı don ve çorap. Sen çok yaşa ---.

Güzel insanlarla karşılaştım, güzel insanlar tanıdım. [on üç isim sayıyor] ve şarkılar, türküler, ille de şiir. İlk karşılaşmamızda senden Murathan'ın ve Vedat abinin şiirlerini dinlemek istiyorum."

muhtemelen bunları takip eden birkaç sayfası kaybolmuş.

babam niçin yazıyormuş, onu anlatıyor

2006-11-04T22:32:00.000+02:00

"aklımdan geçen, bildiğim bazı şeyleri yazmamın tek anlamı ve varsa değeri kalıcı olmasını sağlamaktır. bana bir gün okuduğumda keyif veren, yazma serüveninin sürüklediği düşünmediklerimi bildiğimi sanmadığım bazı şeyleri yazmış olmanın şaşırtıcı zenginliği. başkasının yazdığını okuyor olmanın, öğrenmenin, bilgilenmenin ve belki de en önemlisi tanımadığım bir insanı keşfetmenin tadı. yazdıklarımı eleştirirken, okuduğumla aramdaki yabancılaşma ürkütücü bir ikinci insan düşüncesine sürüklüyor yer yer. sağlıklı bir şizofreni...

öteki ile ben.

bakire bir aşkı, düşlerimde güzellemiş ve yaşamıştım... seni tanıdığımda aşkların yarı yolundaydım. yabancılamadım. merhaba dedim yalnızca... somutlandığını gördüm düşlerimin. yalın bir merhaba; diyebileceğim tek sözcük olabilirdi. öyle oldu. çoğunu; ilk tanışmalar, heyecanlar ve başka duyguların ifadesizliğini ben çoktan yaşamıştım.

seninle fark edebilirdim, başka türlü açığa çıkması mümkün değildi zaten. çok da şaşırtıcı değildi o gün. bir gün gerçekleşeceği umuduyla yaşadığım ve asla gerçekleşeceğinden kuşku duymadığım bir gündü o gün.

"hiçbir şey olmamasındansa kötü bir şey olması iyidir" diyor Fenelon.

bazen ayrılıklar da iyidir."

sonbahar, sonrası hiç

2006-11-04T22:19:00.000+02:00

"Korkaklık mı? cesaret mi? korkulur mu? cesaret mi ister. Hiçbiri değil bence. Sanıyorum karar vermek, anlamsızlığına, gereksizliğine ve belki en önemlisi birilerine zarar verdiğini fark ettiğinde. Radikal çözüm için tek çare, eğer başka yolları da sonuna kadar deneyip yaşama direnmişsen başarısızlığını anlamsızlığını bir kez daha kanıtlamışsan kendine; senin dışında birşeyler karar vermiştir çoktan. sen teknik olarak uygulamak zorundasın yalnızca.

Hiçbir mazeretin yoktur artık. Yahu bu havada da... Yağmur fırtına elektrikler de kesilmiş ekmek ve rakı da yok şimdi tam sırası. Derken; ulan Vivaldi bu da yapılır mı? Sonbaharın en öfkeli gününde, tam da tavındayken... Sonbaharı bile sevmek, derin bir tereddüt, sonra bütün kararları ertelemek bir başka mevsime. Pille de çalışan teybin azizliği."

demiş, mürekkebi akmış bir kağıda.

senaryo yazmak

2006-09-14T05:03:00.000+03:00

idealist ve sanatsal kaygıları olan bir senarist adayı olarak ilk kez bir prodüktörle konuştuğumda fena halde hayal kırıklığı yaşatmıştı bana. prodüktör gözünden türk televizyon izleyicisi analizi şuydu : %60 kadınlar (ki bunlar dizi izler, kadın programı izler), %30 çocuklar (ki bunlar sihirli annem izler, çizgi film izler), %6 erkekler (ki bunlar sadece ve sadece futbol izler), %4 gençler (ki bunlar her şeyi izler). istisnalar tabii ki var ama bir prodüktörün umursayacağı eşikten çok uzaklarda. yani benim sunmayı düşündüğüm ve henüz hakkında iki kelam konuşmuş olduğum, masanın üzerinde, yanı başında olduğum halde sokakta unutulmuş bir çocuk gibi keşfedilmeyi bekleyen senaryomun hitap ettiği kitle en iyi ihtimalle %2 idi. kendilerine her gün onlarca senaryo taslağı geliyordu ve bazılarını sırf ismine bakıp çöpe atıyorlardı. benim gençliğime ve hevesime binaen bu kadar ilgilenmişlerdi benimle ve şu şu projede bulunmak ister miydim? istemezdim elbette çünkü şu masanın üzerinde duran senaryonun hatırı kalırdı. inanıyordum ona. sokaktan, sayfada mürekkep olmaktan kurtaracaktım onu. inat ettim, yine de bir göz atın dedim. güldü. çok tanıdık bir gülüş. daha ben anlatmadan anladınız o gülüşü. hatta, umursanmadığını nihayet anladığım için artık sokakta mı, masanın üstünde mi durduğunu kavrayamadığım senaryomda bile vardı bu gülüş. daha çok gençsin, alışırsın diyen bir gülüş. gülmenin evrensel anlamıyla bağdaşmayan bir gülüş. örnekler vermeye çalıştım. daha düne kadar %2 bile demeyeceğiniz türk rock müziğindeki yükseliş dedim, cnbc e dedim, dedim de dedim. kubrick demeye, godard, lynch demeye, yeni dalga demeye utandım. hatta demirkubuz demeye, fincher demeye bile utandım. yine o aynı gülüşle dinliyordu beni. masanın üzerindeki beyazlığı, odadaki tek tanıdıklığı, o üç yıldır yanımda giderek büyüyen sokak çocuğunu elinden tutup çıktım oradan. dilimde sokak çocuklarına yaraşır küfürlerle tabii. sonraki denemeler daha kısa sürdü. ben değil, o gülüş bitiriyordu artık konuşmaları. türk rock'ına, cnbc e'ye girmeye de utanıyordum artık. gururlu ve artık gönülsüz olan senaryomu zorla peşimden sürüklediğim için de. niye inanmıyorlardı? niye okumuyorlardı? ben 100 kere okudum ve ölmedim. ölünmüyor yani. tak etti. kendi senaryoma verdiğim emeğin (onların tabiriyle) %2'siyle bir başka senaryo yazdım. biraz onlardan, biraz kendimden. kandırdım onları, kandılar. yayınlattım. reyting listesinde en üste de çıktı. ama ben eve geldiğim zaman, kendi senaryomu 101'inci kez okumayı tercih ediyorum. hala ölmedim. bak gülüyorum hatta.

sonunda bir soru olan algı konsantrasyonu yazısı

2006-09-14T05:02:00.000+03:00

denedim denedim, kompozisyonu bir türlü oturtamayınca, hıncal uluç misali kendimle röportaj yapmaya karar verdim.

w- sayın w, nedir algı konsantrasyonu dediğim?
i- anlatamadık dedik ya, ilk sorudan böyle dan diye olmaz. yavaş yavaş gireyim konuya.
n- tamam da, genel bir açılım yapmadan olmaz ki. kastım nedir, onu söyleyeyim bari?
t- düşünelim. kastım şudur; bireyin bilinçli ya da bilinçsiz maruz kaldığı, algısını meşgul eden uyaran yoğunluğunun spekülatif bir ortalamasıdır. tatmin oldum mu?
h- pek havalı oldu ama tatmin edici değil. başka ne var elimde bu tanıma dair? böyle günlük hayattan, böyle basit...
a- deneyeyim. misal senin şu anki halin. karşında monitör. önünde klavye. sigara var orda, hem gözünü, hem beynini meşgul ediyor. nefes zamanlamasını ayarlıyorsun bilinçsizce. dirseğin bacağına değiyor. bileğin klavyeye uygun bir yer bulmuş kendine, hatta acıyor, şimdi fark ettin. günün evvelki saatlerinde olanlar, ileriki saatlerde olacak olanlar bir köşede ve görmezlikten gelinemiyor. ışte bu seyreltilmiş, yetersiz, anlık bir kesit. televizyon, trafik, sokaklar, geçmiş, gelecek, iş, okul-
l- yeter! hmmm. peki. ne oluyor şimdi tüm bunlara?
a- işte bunların herhangi bir ana indirgenmiş ortalaması, senin kanıksanmış algı konsantrasyonunu belirliyor. kak diyelim buna.
s- beni mi kırıcam. diyelim. peki kak niçin önemli?
n- algı konsantrasyonu haliyle kişiden bağımsız belirleniyor. dışarıdan geliyor. sonra bu konsantrasyon kanıksanıyor. olağan hale geliyor. önüne havuç bağlanmış at gibi davranıyoruz bu noktada. olağanlığa tahammül edemiyoruz.
i- bir süreçten bahsediyorum galiba. e ne oluyor bu süreçte? örnek vereyim. daha hayattan, daha basit...
c- anladık. onu demiştimiz. tamam, peki. misal yine aha önünde duran bilgisayar. bilgisayar hayatıma girmeden önce de yaşayabiliyordun di mi, şu an hayatından bilgisayarı çıkarsan hissedeceğinden çok daha mutlu bir şekilde di mi. bilgisayar senin kak'ını değiştirdi çünkü. kanıksadın sen artık sabahları kalkıp bilgisayarın uyaranlarıyla haşır neşir olmayı.
k- ama bilgisayar çok geniş oldu. her yere çekilebilir. daha yeni ben kendin dijital depresyon diyordun. farklı ortamlardan, daha hayattan...
i- off, tamam. hmm. güzel bir örnek buldum, tam bizlik. sinema tarihini düşün. sence eski filmler niçin genel izleyiciyi sıkar? cevabı biliyorum.
m- evet biliyorum. pek çok değişikliğin yanında, esas olarak çekim süreleri yüzünden. devir itibariyle kullanılan çekim süreleri, seyircinin o sahneyi özümsemesi için gereken süre kadardır. yani çekim süresi, izleyenin içinde bir eksiklik duygusu yaratmayacak kadar uzun, sıkmayacak kadar da kısa olmalıdır. ancak hem sinema tekniğinin gelişmesi, ama daha çok da seyirci algısının değişmesi/hızlanması yüzünden çekim süreleri giderek kısalmıştır. eskiden dakikalarca süren çekimler standartken, şu an 6 saniyeyi geçen çekimlerin izleyiciyi sıktığı gerçeği çok genel ve kesinleşmiş bir kural.
k- doğru söyledim. şunu da ekleyeyim, seyircideki algı değişikliği, seyircinin sinemayla ilişkisinden çok, yaşadığı çağla olan ilişkisinden kaynaklanıyor. çağın uyaranları arttığı içindir bu hızlanma, bu koşuşturmaca.
i- tamam. örnekler iyi hoş. konuyu nereye bağlıyoruz?
s- gerek var mı? anlamadım mı?
a- anladım da, öznel oldu. varoluşsal kaygılarımı kendime sakla. genele hitap et.
g- yardımcı ol. yol göster.
e- peki. şöyle açmazların var gibi görünebilir. onları açıkla. mesela güzel geçirilen bir gün, bu çıkarımlardan yola çıkarak düşünülürse, ertesine denk gelen normal günde insanı mutsuz etmeli. çünkü dünkü mutlu gün senin normalin olmuştu. ama öyle olmaz, gülümseyerek hatırlanır dün. yanlış mıyım?
l- yanlışım. çünkü ilkin, ben kanıksamak için gereken süreye dair bir şey söylemedim henüz. uzun süreler gerekebilir akın kak olması için. ıkinci olarak, ben henüz duygulardan bahsedecek kadar cesur bulamıyorum kendimi konu dahilinde. duygular da algı olarak nitelenebilirse bile, salt onlara dair bir çıkarım yapmadım. ama belki şu söylenebilir, güzel anılar, ancak tekrar yaşanma olasılıklarına bağlı olarak mutlu ya da mutsuz eder kişiyi. bak konuyu dağıttırdın. bunu başka yerde tartışırız.
d- toparla o zaman. senin bir derdim var belli. kesin şimdi konuyu siyasi platforma taşırız.
i- derdim şu aslında. çekim süresinin giderek kısalmak zorunda olmasını hatırla. bilgisayardan sıkıldığını hatırla. (örnekler sonsuz ama sadece incelediklerimize değinelim) sadece geçici sürelerle oyalanabileceğine dair, onun ötesinde sonsuz bir sıkıntı olacağına dair bir şeyler çağrıştırmıyor mu?
n- cevabı bilmiyor musun?
a- bildiğimi bilmiyor musun?
p- bokunu çıkarma. hadi ver bakınızını gidelim.
i- (bkz: yabancılaşma). bir de şu var; shame on you crazy diamond'ın sorusunu sana ödev olarak bırakıyorum. algı konsantrasyonu hususundan hareketle, insan geçmişe mi, geleceğe mi gitmek istemeli?
m- lan dur bi. ne ödevi lan?! işim gücüm.. ya bi dur..

başında cevaplar olan algı konsantrasyonu yazısı

2006-09-14T05:00:00.000+03:00

ödev konusundan hareketle tanımlar :

geçmişe gidersek, kanıksadığımızın çok altında bir konsantrasyona maruz kalacağımız bir uyaran yağmurudur, şemsiyesidir. belki delirtir, belki depresyonu yaşam biçimi haline getirmiş çağdaşlarımıza iyi gelir.

geleceğe gidersek, kuvvetle muhtemeldir ki bugüne kadar hiç rastlaşmadığımız, hatta göz göze bile gelmediğimiz, bir tek, o da belki, bazı sanat eserlerinde fark etmiş olabileceğimiz yoğunlukta bir uyaran kasırgasıdır, el ninosudur, katrinasıdır. belki delirtir, belki alışmadığımız yoğunluktaki uyaranlarla daha kolay oyalanırız. gelecek ne güzel, robotlar filan deriz.

cevap; hep biri. olmaz bunun cevabı. ya da birkaç ay daha düşünelim.

ha bir de; -peki kuzucigim deli misin ne bunlar böyle. bak millet sonra "osur osur ipe diz" diye başlık getiriyor yancağıza hemen?
-bu soruya sait faik ekolünden bir cümleyle cevap vermek istiyorum. osurmasam ölecektim.

delirmek

2006-09-14T04:46:00.000+03:00

çok da zor olmasa gerektir./hadi hadi, kendi durumunu meşrû kılmak için kolay göstermeye çalışıyorsun./sen kimsin?/oh bir de tanımazlıktan gel. yabancı yok, numaraya gerek de yok./.../kızdın mı?/.../tamam, sözlüğe karışmayacağıma söz vermiştim ama çok sıkıldım./kaç sene gıkın çıkmadı da sözlükte mi tutamıyorsun kendini?/yine gıkım çıkmıyor ki. konuşmuyorum, yazıyorum./kıvırma. sonuçta durumu açık ettin./bir şey olmaz, başlık uygun. inanmaz zaten kimse./evet, her şeyi ben yazıyorum aslında. böyle oyun yaptım. afacanlık ettim, hoş olur diye./hoş olmamış bence./olumsuz karakteri oynamak mı istiyorsun yine?/oynamıyorum, ben buyum. yıllardır inandıramadım seni./ne demek ben buyum? aynı genleri taşıyoruz, aynı tecrübelerden geçtik, tamamen aynı şeyleri yaşadık. psikoloji deneylerindeki meşhur tek yumurta ikizlerinden bile daha doğru denekler olurduk. bu şartlar altında farklı karakterlere sahip olmak oyun değil de nedir peki sence?/ama tamamen aynı değiliz. bana göre sen varsın, sana göre ben varım. birbirimizi değiştiriyoruz./bu doğru, peki ama bu değişim sonucu niye olumsuz taraf sen oluyorsun?/sen niye olumlu taraf oluyorsun?/ben bir şey olmuyorum. ben normalim./normalsin? benim varlığımı düşünecek olursan, normal olmadığını anlamak için freud olmak gerekmiyor bence./konuyu saptırma. karakterden bahsediyorum. olması gerektiği gibi olan benim./nerden biliyorsun? olması gereken neymiş?/olması gereken en azından durduk yere mutsuz olmamak. sıkıntıların sebeplerinin olması./sıkıntıların sebeplerinin olmaması da sıkılmak için sebep değil mi?/hep böyle yap sen. kelime oyunlarına sığın./oyun oynayan sensin. bak yukarda yazıyor./gene kelime oyunu yapıyorsun./yapıyorum çünkü konuyu yine bardağın yarısı muhabbetine getireceksin, biliyorum./tamam, senin için vazo olsun./kelime oyununa pek de karşıymışsın./diyorum işte, aynıyız biz./deli deli kulakları küpeli. heheh./deli deli kulakları küpeli, ehe./kapat sözlüğü, winning oynayalım./sol el ben olucam. şuta hep sen basıyosun.ben de gol atmak istiyorum./devrede değişiriz o zaman./tamam, barcelona olalım. ronaldi

eurosport'u açınca hep ankara saatine denk gelmek

2006-09-14T04:44:00.000+03:00

bilindiği üzere, bu kanalın sağ üst köşesinde, yayınlandığı diyarların başkent saatleri yirmişer, otuzar saniye arayla döner de dururlar. ruslar da açınca hep moskof saatine mi denk gelirler bilmem ama dert o değil zaten. dert, mucizelere inanmak isteyen, dünyanın dünya olduğunu kabul etmek istemeyen, hoşuna giden, şaşırtıcı gelen, çocukluğu anımsatan hemen her şeyi sorgulamadan "doğru" kabul etmeye eğilimli olan içimizdeki fazla heyecanlı çocuğun nasıl da her fırsatta başrole soyunmak istediğine dikkat çekmektir o kadar.

not : sağlama yapayım diye yine açtım, yine ankara. yok inanmıyorum. otur yerine çocuğum.

selam dünyalı biz dostuz

2006-09-14T04:41:00.000+03:00

-merhaba dünyalı biz dostuz. geçerken çin seddini gördük, çok beğendik. italya da çizme gibi. türkiye desen kısrak başı gibi uzanmakta. sen sus. ben konuşuyorum dünyalı. dörtte üçü de masmavi. karalar kara, ayınız sarı. karanlık yüzünde pink floyd nameleri duyulmakta. kürenizin yarısı gece, darısı dümdüz. uzaydan kafiyeli görünüyor kıtalarınız. amerika ve avrupa, okyanusya ve asya, afrika da hariç olmasın haydi. şiir gibi memleket bu sizinkisi. kıtalar mısralar nakaratlar. nakaratlar önemli. döne döne aynı şeyleri yaşıyorsunuz. dönüyor, biz görüyoruz. aynı şeyleri yapıyorsunuz. biz bıktık siz bıkmadınız dünyalı. hadi gelmişken bir de mesaj kaygılı gelmiş olalım dedik. tayland'ta masaj yaptırıp gideceğiz. bizim düzeltecek halimiz yok ya. iki piramit yaptık diye astar istemeyin hemen.
-bastım pisi.
- o ney len?

değirmene karşı sapan germek

2006-09-14T04:37:00.000+03:00

potansiyel ilk kitap ismi olur bundan. gerçi "git kendini çok sevdirmeden" gibi ilgi çekici yahut "pinhan" gibi gizemli bir havası yok; daha ziyade didaktiğim ben, dertlerim var paylaşılacak, fikirlerim var empozlanacak gibi durmakta. ama avantajları da yok değil, evrensel bilinçaltına parmak atıyor çaktırmadan; modern don kişot'um ben diyor. ama bir çekingenlik de sezilmiyor değil. yeni silahlarım var çok da can yakmayan, ama çatışma sonucunu kestiremiyorum der gibi. belki kitabın gelişimine bırakmıştır gerilen sapanın bırakılıp bırakılmayacağını. öte yandan, don kişot'u savunmuyor da olabilir, o zihniyete eleştiri de olabilir bu kitap. hmm, bak daha adıyla neler neler, ne meraklar yarattı, aferin sana yeni yazar. çok açık da vermedi üstelik. idealist de olabilir bu adam, makyavelist de. ikinci cumhuriyetçi de olabilir, medya maymunu da. ama evanjelist ya da mormon olacağını sanmıyorum, bu da tepkiyle kaçacak okur sayısını azaltıyor. vay vay vay, neler de düşünmüş adam.

kapağına bakıyoruz, muhtemelen yağmur deyince yağmur gösteren, gözyaşı deyince elmacık kemiğinden visin akıtan kral tv klibi gibi yapmayacak, ne değirmen ne de sapan kapakta yer almayacaktır. adam kitap yazmış, o kadarcık aklı olduğunu varsaymak oyun bozanlığa girmez kanaatindeyim. nedense sürrealist bir suluboya çiziktiriği canlandı gözümde, açık tonlar ağırlıkta, mavi baskın... arka kapakta da şunlar yazabilir mesela :

"eğer varlığından kuşku duymayacağımız yegane 'şey' kendimiz isek, bu, aynı zamanda, kuşkularla dolu yaşayışımızda sığınabileceğimiz tek somutluğun da yine kendimiz olduğu anlamına gelir. bu nedenle, aslında kendimizin de kaçınılmaz ve çoğu zaman da son derece hayal kırıklığı yaratıcı bir şekilde değiştiğimiz gerçeğini de göz ardı etmek zorundayız. işte bu yüzden uzun süre aynaya bakmak rahatsızlık vericidir. kendi yüzümüz, değişimimizin fiziksel boyutunun aynasıdır çünkü. aslında değişmeyen hiçbir şey yoktur. fiziksel algı kapasitemizin de yardımıyla değişimin farkına çoğu kez varamayız zaten. ama bu gerçekle yaşayamayacağımız için, mutlak kavramlar yaratırız kendimize; tanrı gibi, aşk gibi. bazen sığınmak için, bazen tükenmekle yüz yüze olan umudumuza bahane teşkil etmeleri için kullanırız bu kavramları.

bir de değirmenler vardır... değişimin en kötüsünü, yok olmayı yaşamış, ama yine de var olan... saçma bir sapanın gölgesi ancak ağaçtaki kuşa vurur, değirmen zaten yoktur..."

evet, gördüğümüz gibi, yazar arka kapak yazısında, gençliğimizin trendy markası karamsarlıktan girdi, ne idüğü belirsiz, duygusal ve anlamlı izlenimi yaratan, 'saçma bir sapan' gibi bir iki de laf oyununu ihmal etmeyerek, bol üç noktalı bir finale erdi. bitti miiii, bitmediiiii...

kapağı çevirdik, bir sayfada borges'ten yahut daha da anlaşılmaz bir yazardan aforizma tadında bir alıntı. şöyle bir şey; "göz kürelerine hapsolmuş insanoğlu; oysa görülecek daha birkaç boşluk vardı" (fena da olmadı ha. bunu buraya harcamasa mıydık acep. heh)

bu da tamam; bir sonraki sayfada da sadece şöyle bir ithaf var;

"ilklerim hep sendin. bu da sensin aslında."

belli ki bir aşk acısı. empati kurulacaaak-kur! tamam bu da oldu. vay adamım be, sen yılmaz erdogan'mışsın da cem uzan'ın haberi yokmuş tüh. şimdi artık o kritik ana geldik. arka kapağı tekrar çeviriyoruz ve fiyat etiketine bakıyoruz.
"3.25 ytl" yanında da bir slogan var. "okumayan kalmasın, almayan da almasın anasını satayım". hmmm, bu yayınevleri hafiften sapıtmaya başladı diyoruz içimizden. uzun yola da gideceğiz, alsak mı, almasak mı... alsak mı, almasak mı... alsak mı, alma-

psikolojik hastalık düşkünlüğü

2006-09-14T04:35:00.000+03:00

başlı başına psikolojik hastalık olarak nitelendirilmeyi hak etmek üzere olan eğilim. yaşadığımız saçma sapan çağın mecburi getirisi olan psikolojik sorunlar, bir şekilde moda haline getirilmiş de sorun olma nitelikleri saptırılmış mıdır nedir? hani çağımız bu oyunu çok yapıyor da, şüphelenmemek elde değil. ne mutlu bize ki kendi yarattığı sorunları kendi lehine kullanabilecek kadar güçlü ve iki yüzlü bir sistemde yaşamaktayız.

neyse konuyu saptırmayalım. psikolojik rahatsızlık deyince akla gelenler nedir? objektif ve normal bir analiz yapmaya gayret edelim. ilk başta farklılık. çılgınlık. yaratıcılık-sanat-sanatçılık. filmlerde, kitaplarda hep böyle gördük, okuduk ettik. yalandır efendim. daha doğrusu dolandır. bunlar da olabilir belki ama en başta acıklıdır, adı üstünde hastalıktır. övünülecek en son şeydir. berbattır. bize yansıtılan kadarına kanmak mıdır bu düşkünlüğün sebebi? anlamıyorum. ilgi çekmesi doğal, normal dışı bir durumdur, rating yapar, tamam. ama başka bir şey var, bir öykünme var. bu tehlikeli işte. nick gibi kendi hakkında sembolik olarak seçtiğin seni yansıtacak tek ifadeye kadar girmesini kastediyorum. tek tek bireylerin kendi açıklamaları olabilir, belki mantıklı kılacak, kabul edilebilecek açıklamaları da vardır, bu bizi ilgilendirmez. bizi genel ilgilendirir. genel olarak böyle bir eğilim olması, bu konudan bahsedilmesi gerekliliğini doğurmaya yeterlidir. çünkü biraz irdelemeye kalkınca altından kendine acındırma, daha da kötüsü kendine acıma güdüsü de çıkabiliyor. adı ne olursa olsun hasta olmak insanı özel kılmaz, hasta kılar. isteyen herkese kendiminkileri bedava veririm. yanında antidepresanlar da eşantiyon. irtibat için : ben8yasindanberisizofrenimulan@gmail.com

bolero

2006-09-14T04:28:00.000+03:00

kanıksamak falan filan demiştik ama yalan dolan hepsi. şimdi de diyebilirim ki kısık gözlerle ufka bakaraktan, arkamdaki aynadaki ruj hammaddeli kendime notları yok sayaraktan, öyle bir şey ki müzik ve sanat ve insan algısı, ancak kesişebilirler. örtüşemezler. tek bir nota, titreşim, frekans, lâ mesela, 440 hertz'ten ses veriyorken mesela, tek notayla dünyayı aşan dervişler mesela, ancak kesişebilirsin. örtüşemezsin. tek nota bu, nerde kalmış akor, melodi, armoni. bir akor sadece bir akor değildir. derinliğinin ölçüsü yoktur. gidebileceğin kadar gidersin. algın yettiğince. kesişebilirsin ancak. çokseslileştikçe başka bir sistem yaratılmış olur. farklı derinlikleri var bunların. karıştırmamak gerek. kimyasal reaksiyondaki gibi, çokseslileşen sesler farklı bir sistem kuruyor. bu sistemin kendi kuralları, kendi tutarlılık noktaları, kendi duygu alanları oluyor. muazzam bir şey. tek bir sese hakkını veremiyorken daha, sesler sonsuza gidiyor ve algımız oynaşmaktan öteye gidemeyen bir sabitlikte salınıyor. sonsuz ve sonsuz + 1 ve sonsuz + sonsuz hatta sonsuz üssü sonsuz aynı şeylerdir yine ve yine ve yine. yalınlaştıkça, tek sesteki sonsuzu algılamak, uzaktan da olsa algılamak kolaylaşıyor. çoksestekini ise ancak kafamızda tek bir imgeye denk düşecek kadar seyrelttikten sonra kurcalayabiliyoruz. şarkıları dinledikçe benimsemek de buradan kaynaklı. o kadar yoğun ki, anlamsızlaşıyor çünkü. dinledikçe kanıksayıp seyreltiyoruz. bir de üstüne kendi anlamlarımızı yüklüyoruz ve tek bir imgeye tekâbül ettiriyoruz.

aha da bolero. çünkü yalın, çünkü tekrar ediyor, etsin. sıkmayacak kadar güzel ki etsin. minimal bir ritm arkada, değişmiyor, melodi tutuyor bırakmıyor, izin veriyor dinleyene. kesişecek izni veriyor. adım adım. yedire yedire. sonra giderek yükseliyor değişmeden, piyanodan forteye, güçleniyor, güçleniyor, algılanamayacak derinliği sezdiriyor. korkutmadan ama. dinleyenin elini bırakmadan, değişmeyeceğinin garantisini hissettirecek kadar kendini tekrar ederek, bir daha dene, bir daha dene diyerek, tek değişkenin vurgu olduğunu tembihleyerek, bittiğinde yaşanacak boşluğu göze aldırarak.

sonra boşluğa düşer gibi olup normale dönüyorsun. dönmelisin. kesişebilirsin ancak.

hepimiz doktor frankeştaynız galiba. yaratılacak başka da bir şey yok zaten. herhangi bir şey yaratmanın doğal sonucu bu. malzeme budur. ne yapalım.

no surprises

2006-09-14T04:23:00.000+03:00

bilinçakışkarışık çeviri denemesi.

bir kalp; toprakdolu gibi toprak dolu
bir iş; yavaşöldüren
iyi-leş-meyecek yaralar
yorgunsun-mutsuzsun görünüyor
hükümeti yok etsene
onlar değil
onlar değil bizi temsil edenler
ben tastamam bir hayat seçeceğim
karbonmonoksitin eli sıkılacak
alarmlar ve sürprizler olmayacak
sessiz, sessizlik
varacağım duracağım nihayetim
hadi bu son şikayetim bak
alarmlar ve sürprizler olmadan
alarmlar ve sürprizler olmasınlar n’olur
bir ev ve bir bahçe; öylece güzeller onlar
alarmlar ve sürprizlersiz
alarmlar ve sürprizlersiz

lucky

2006-09-14T04:20:00.000+03:00

sorumsuz çeviri

bu sefer
hissediyorum bu sefer
içindeyim bir şeylerin, deviniyorum evet
bir şeyler yerinden oynuyor, içimde bir şeyler evet
şeytanın bacağı menzilimde bu sefer

beni öldür sarah
severek öldür beni bu sefer
öyle bir gün olacak ki bugün öylesine ki şahane derdim ama neyse

çek al beni uçak kazalarından
göllerden çıkar
çünkü kahramanınım senin
tam ucunda duruyoruz bir şeylerin

devlet başkanı beni soruyormuş
meşgulüm, bugünle meşgulüm, işine baksın
öyle bir gün olacak ki bugün! hadi şahane olsun bu seferlik adı
inanıyorum işte
şans eserlerim olacak artık

çek al beni uçak kazalarından
göllerden çıkar
çünkü kahramanınım senin
tam ucunda duruyoruz bir şeylerin

ucunda duruyoruz bir şeylerin. ucunda. uç. uçak. çek al.

i might be wrong

2006-09-14T04:18:00.000+03:00

çok serbest, sereserbest çeviri.

yanılmış olabilirim
yanılmış olabilirim
yemin edebilirdim
yaklaşan bir ışık gördüğüme

sanırdım ki eskiden
sanırdım ki eskiden
bir gelecek filan yok önümüzde
öyle sanırdım

açıl hadi, baştan başla
hadi şelaleden aşağı bırakalım kendimizi
güzel zamanlar düşleyelim
ve hiç bakmayalım geriye
hiç bakmayalım geriye

ne yapardım?
ne yapardım?
benim olmasaydın?

açıl hadi, beni de al
hadi şelaleden aşağı bırakalım kendimizi
güzel zamanı yaratalım kendimize
zor bir şey değil ki bu
zor değil ki
zor değil ki

where i end and you begin

2006-09-14T04:17:00.000+03:00

bir boşluk var arada
karşılaştığımız yerde bir boşluk
benim bittiğim ve senin başladığın yerde

ve üzüntüm bize
etrafta dinozorlar geziniyor
gök dönüyor yeşile
benim bittiğim ve senin başladığın yerde

uçmuşum bulutların ordayım
uçmuşum bulutların ordayım
ve ben ve ben dönemiyorum yere, kendime

izleyebiliyorum yalnız, içinde olamıyorum
benim kaldığım ve senin yürüdüğün yer burası
işte senin, senin beni yalnız bıraktığın yer
beni yalnız bıraktın

x işaretleyecek bu yeri
dalgaları ayırır gibi
denize düşmesi gibi bir evin

canlı canlı yiyeceğim seni

başka yalan olmayacak artık

topun ıslak zeminde hız kazanması

2006-09-14T04:14:00.000+03:00

büyük yalan. spor spikerlerimizin nereden duydularsa zihinlerinin en ücra köşelerine kadar sinmiş, yağmur görünce akıllarına gelen ilk çağrışım. yahu sizin lise fiziğinden de olsa anlayan aklı başında bir tanıdığınız yok mu? kanallarınızda editörler filan yok mu? kimse uyarmıyor mu yahu? hadi doğrusunu bilmiyorsun, gözünde radar mı var, nerenle ölçtün topun hızını.işin aslı şudur ey spor müdürleri. ey selçuk uluerenler, ilker yasinler, ertem şenerler, okay karacanlar; top ıslak zeminde hız kazanmaz. ıslak zeminde, kuru zemine göre daha az hız kaybeder. şekille açıklayalım.

şekil 1a kuru zemin :
x1(şutun çekildiği nokta)--------------x2(topun ilk sektiği nokta)----p----x3(topun ikinci sektiği nokta)...

şekil1b ıslak zemin :
x1(şutun çekildiği nokta)--------------x2(topun ilk sektiği nokta)----p----------x3(topun ikinci sektiği nokta)...

diyelim ki şutun çekildiği anda topun hızı 100 km/s. rüzgarı göz ardı edersek, kuru zeminde de ıslak zeminde de x2 noktasındaki hızları eşit ve 100 km/s'den az olacaktır. diyelim ki 70 km/s. şimdi, spiker hipotezine göre, ıslak zeminde topun hızı x2 noktasından sonra 70 km/s'nin üzerine çıkmalıdır. asla çıkamaz. yanılgı şuradan kaynaklanıyor. diyelim ki kuru zeminde x2 noktasında 70 km/s hızla sektikten sonra topun hızı azalmaya devam edecek ve, x2 ile x3 arasındaki bir p noktasında 50 km/s olacaktır. aynı p noktasından ıslak zeminde geçerken topun hızı 50 km/s'den daha yüksek olacaktır. ama yine de 70 km/s'den az olacaktır. çünkü kuru zeminin sürtünme kat sayısı ıslak zeminden fazladır. ama yine de ıslak zeminin de bir sürtünme katsayısı vardır ve sıfırdan yüksektir. kaldı ki, sıfır bile olsaydı top hız kazanmaz, aynı hızda kalırdı.

bir daha duymayayım.

dair no 2: taklit etmek

2006-09-14T04:12:00.000+03:00

küçük parametre oynamalarıyla dünyayı açıklamak için beklenildiğinden daha çok işe yarayabilecek, boyundan büyük anlamlara gelebilecek bir eylemdir. şimdi burada bu tezin hakkını verebilmek için fraktal geometriden girip freud'un "bir nesnenin bulunması, aslında o nesnenin yeniden bulunmasıdır" savına uzanmak gerekirdi. taklit etmenin, öğrenmenin önemli yollarından biri olduğundan filan bahsedilebilirdi. belki başka bir geceye diyerekten, savın omurgası olabilecek örnekler atalım aşağıya.sanat diyelim. edebiyat diyelim. bildiğimiz anlamıyla taklitin ne olacağı belli. peki taklit olmayan nedir? diyelim ki bir yazar, tamamen kendisine has, tamamen özgün bir şey koydu ortaya. peki o zaman, bu yazarın "kafasındaki iyi yazarı taklit ettiğini" iddia edersek? çünkü ortada bilinç var. bilinçli seçimler yapıyor bu yazar. neye göre seçiyor? x cümlesi yerine y cümlesini niçin tercih ediyor? kafasında yarattığı bir "iyi yazı" var ve bu yazıyı taklit ediyor diyebiliriz. burada, taklit etmenin geleneksel kötü anlamından sıyrılmamız gerekiyor. gerçekte olmayan bir şeyden bahsetmiyoruz, var olan bir şeye yeni bir isim veriyoruz ve bu pekala da taklit etmek olabilir.dışarı çıkacağız ve şık olmak istiyoruz. giyeceklerimizi neye göre seçiyoruz? beğenimize. beğenimizi belirleyen nedir? kafamızda yarattığımız iyi giyim imajını taklit ediyoruz diyebilir miyiz? akla yakın gibi.ekleme :belirli bir rol modeli benimsemek de taklit kapsamında görülebilir. bu açıdan taklit, bu rol modele ait olan bütünle bir özdeşleşme yaratıyor. bu özdeşleşmeden önce, rol modelin belirsizlikten arınmayı sağlaması da mıknatıs etkisi yapıyor. sonuç bizi sürü psikolojisine götürüyor. sürü psikolojisiyle taklit etmek arasında bir bağ kurulabiliyor.

dair no 1: genel kültür

2006-09-14T04:07:00.000+03:00

bunca yıldır tanımlanmamış olmasıyla kendisine dair çıkarımlar yapmaya ittiriyor bu nankör bizi. seni sallayan yok güzelim, ondan. derdimiz olguları tarihsel süreçleri içinde yeniden tanımlama uğraşının bir durağı olarak genel kültür üzerine atıp tutmak idi ama, bırakınız yeniden tanımlamayı, kendisine uzaktan bakan bile olmamış. o yüzden bilgi birikimidir diyelim, tanımı aradan çıkaralım.

bilgi birikimidir, tamam. ama iletişim çağı olarak adlandırılan bu tuhaf çağda, hemen her şeyde olduğu gibi bu konuda da bir kendini bilmezlik, bir dengesizlik, ne bileyim bir oyunbazlık bir şeytanlık vukû buluyor. familyasıyla yeniden tanışmak gerekli oluyor. çocuğu yolla, müsaitler mi bir sorsun, akşam giyin, süslen, çikolata al, evlerine git filan bunlarla hiç uğraşmadan, hemen bir lemma atıyorum ortaya.

elinde hesap makinesi olan bir insan için her türlü sayıyla yapılacak dört işlem, genel kültürünün kazanılmış bir parçasıdır.

ne demek bu? diyelim ki adam kafadan işlem yapmayı bilmiyor. üç kere yedi kaç? söyle lan? bilmiyor denyo. oğlum y ile başlıyor? yetmiş değil be atma. yok, bilmiyor. ama hesap makinesini kullanmayı biliyor. bu şartlar altında bile, çağ gereği, bu adamın dört işlemi bildiğini kabul etmemiz gerekir diyorum. çağ gereği diyorum, dikkat. çünkü hesap makinesinin temsil ettiği bilgi kaynakları hemen her daim yanımızda artık. bunu kabul etmek o kadar da zor değil. hepimiz saatten haberdarız değil mi? saati her an biliyoruz yani. aslında bilmiyoruz oğlum, saate bakıyoruz. heheee. aynı mantık işte. her insanın saate bakabileceği bir kaynağı olduğunu varsayarsak, herkesin saati "bildiğini" kabul etmemiz gerekir.

tamam, burada sorun yok. sorun, insan kendisini tanımlamaya başladığında doğuyor. zaten zor bir şey insanın kendini tanımlaması. bir de, demin değindiğimiz ufak ayrıntılardaki karmaşa, çağ gereği devreye giriyor ve "saat kaç" sorusuna, "21" diye cevap verebiliyoruz. çünkü saat maat tamam da, mesela internet yanımızda değil her zaman. ama o kadar içselleşiyor ki, yanımızda olduğu sanrısını yaratıyoruz farkında olmadan. sözlük üzerinden örnekleyelim ki yakın olsun. diyelim ki ben bu yazıyı yazarken, sağdan soldan aradım taradım, bir birikim oluşturdum ve yazıyorum. orijinal hiçbir şey yok bu yazıda. ama fikirleri edindiğim kaynakları o kadar elim kolum bellemişim ki, sanki onlar da benim genel kültürüme dahil. rahatsız olmuyorum yani bu durumdan. aslında, araştırıp bu bilgileri edindiğimde zaten genel kültürüme katılmış oluyorlar. ama yanılsama şurada; her an elimizin altında olabildiği için, artık hafızamızda olmasına gerek kalmıyor, ulaşılabilir olan hemen her şeyi "bildiğimizi" düşünmeye eğilimli oluyoruz çağ gereği. kendimizi örneğin diyelim ki internetle birlikte tanımlamaya yol açıyor bu da. bunun tek örneği internet olmadığı için, insanın kendini tanımlayabilmesi için gereksindiği bağımlılıklar giderek çoğalıyor.

----- gereksindiği bilgiye kolay ve her an erişebileceğini bilen insan, giderek "öğrenme" alışkanlığını yitiriyor. çünkü öğrenmesine gerek kalmıyor. erişilebilir kaynakları adeta hafızasının bir parçasıymış gibi işlev görüyor, fark yok arada. bu editi hak edecek, en büyük zararı budur bu değişimin.

gerekli bakınızlarımızın sözlerini de yazayım tam olsun;

(bkz: ali desidero)
(bkz: hesap makinesi)
(bkz: kavram kargaşası)
(bkz: bağımlılık)
(bkz: ögrenmek)
(bkz: dijital depresyon)
hadi bu da içimden geldi;
(bkz: ben ördek deyince sen göle bak)
bir de şu var da yok;(bkz: uzun entrylerin okunmamasi vs winthalas)

otobusteki cocuk

2006-09-14T04:06:00.000+03:00

otobüs tuhaf bir memlekettir, başka hiçbir yere benzemez. tuhaf, küçük, kendi kuralları ve gözle görülür sınırları olan bir dünyadır. macellan'a filan da gerek yoktur etrafında turlamak için. önden bakarsan, amerika'yı da, hindistan'ı da keşfedersin kolaylıkla. ama dünyadır, küçük de olsa öyledir. sık sık uzun otobüs yolculukları yapan bu dünyanın insanları iyi bilirler; kendi ritüelleri, ahlak anlayışı, alışkanlıkları vardır bu dünya bebesinin. müzik dinleyeni için pil, kitap kurdu için kitap vardır, vazgeçilemez; yokluğu düşünülemez. tuhaftır, çünkü normalde dört kişilik bir bankta biri oturuyor diye o banktan uzak duran normal bir insan, otobüste hiç tanımadığı ve bir daha da görmeyeceği bir yabancıyla küçücük yerde kıç kıça oturmaktan, 14 saat bacak bacağa, kol kola gitmekten çekinmez, hatta bazısı bir iki kelâm eder, mutlu olur. bazısı da işi rekâbete döker. kolu bacağı benim sınırıma giriyor mu diye bir rasathâne görevlisi dikkatiyle yan gözle bakar durur. muhabbet etmeye kalkışmasın diye kaçınır göz göze gelmekten. dinlemese bile kulaklığı çıkarmaz kulağından, ne olur ne olmaz diye. uyku sorunu olanın işi daha zordur. bir an fark eder ki tek yanık duran ışık kendisininkidir. kuruntu yapar, acaba birileri içlerinden bana saydırıyor mudur ana avrat diye. kitap da öyle sarmıştır ki, kapanamaz o ışık bir türlü. biliyorsunuz zaten siz de yahu, lafı uzattırmayın daha fazla bana. işte böyle bir ortam otobüs dediğin.

dünya dedik ya bir kere, - lafımızdan dönmeyelim - bu dünyanın bir de populasyonu vardır tabii. işte otobüsteki çocuk burada devreye girer. boşluktaysanız, o'nu çoktan, daha otobüse binmeden fark etmiş ve yakınlarınızda bir yerlere oturup yolculuğu güzelleştirmesini dilemişsinizdir bile. dilememişseniz de, gece denen garâbet yok mu, işte gece vakti, yol kenarından asla üfleyemeyeceğiniz mumlar gibi geçip durmakta olan kedi gözlerini sayışınız ve yüz küsürüncü kez otobüsün kırmızı dijital saatine göz atışınızın aralarında bir yerlerde keşfedersiniz o'nu. her dünya, kendi kahramanlarını yaratır. her insan, kendi kahramanını içinde taşır. birilerinde görür onu arada bir. otobüslerde, bu iki haddinden büyük önerme çakışıverir işte. başka bir yerde eşi olmayan bu loşluk mudur artık, yoksa saatlerdir kendi kendine kalmış olmanın, üstelik bu kadar savunmasız, bu kadar yorgun olmanın biriktirip dayattığı dingin hissiyat mıdır bilinmez, sokakta rastlasanız, rastladığınızdan haberinizin bile olmayacağı birine gözünüz kayar ısrarla, inatla. işte orada oturmaktadır o da. uyuyordur belki. aynı savunmasızlığı paylaşan boynu bir yana eğilmiş, insana has o güzelliği sergilemekte; belki farkına varsa düzeltmek için elleriyle kulaklarının ardına atacağı saçları yüzüne dökülmüş, iyi ki de dökülmüş, tüm ayrıntılar el ele vermiş, masumiyet denen kavramın doğallıkla ne kadar da iç içe olduğunu düşündürmek çabasında. bir düşünsenize, hayatta saçlarını dağınıkken de görebildiğiniz kaç kişi var ki? işte bu yabancı, barındırdığı tüm bilinmezliği tamamlanmak üzere hayal gücünüze teslim etmiş, en az sizin kadar yalnız, sizin kadar 'kendi gibi', uyuyor; sadece uyuyarak insanın doğallıktan kopuşunu, kusurlarımızı gizlemek için boşa sarf ettiğimiz çabayı, kusurların bazen nasıl da kusursuz olduklarını anlatıyor. işte o an kulaklıklar el değmeden çıkıveriyor, kitap elden düşüyor, başka her şey gözden düşüyor. öyle bir imge ki bu, -gerçek mi hayal mi olduğu konusu ayrı bir mücadele ister- dinlenme tesisinin florasan yapaylığı bile bozamıyor.

sonra indim otobüsten; hava çok sıcaktı. bana en yakın bankta biri oturuyordu. elalemle kıç kıça mı oturacağım, ben de gittim boş bir bank buldum. bol sıfatlı, saçma sapan bir yazı yazmışım yolda; yırttım attım.

zekaya kanmak

2006-09-14T04:05:00.000+03:00

zekâ, göz kamaştırıcı etkisinden dolayı, bulunduğu yerde hep ön plâna çıkıyor, iri cüssesiyle, arkasında kalan doğru-yanlış, tutarlı-tutarsız, mantıklı-mantıksız gibi önermeleri, zekânın arkasından tavşan kulağı yapma hakları bâki kalmak kaydıyla, görünmez kılıyor bu fotoğraf karesinde. hepimizin bildiği risk nedir hikâyesinde de gördüğümüz gibi, zekîce verilen bir cevap, aslında zekâyı ölçmeyen bir sınavda tam not alabiliyor. günlük hayatta yahut çok daha önemli, bilimsel, psikolojik bir konuda yapılan zekîce bir tespit, âdetâ doğruluğu sorgulanamaz mertebesine yükseliyor. burada hedef şaşırtmaktan bahsetmiyoruz. o kadar güçlü bir şey ki zeka, insanın kendisini de kandırabiliyor. özellikle psikanalitik analizler yaparken, iki olay arasında kurulması güç bir bağlantı yakalandığında, bir tespit yapıldığında, sırf bağlantıdaki zekâ yüzünden doğru gibi gelebiliyor bu tespit. doğru olduğuna inanmak isteniyor. tıpkı beş kuruşsuz bir film kahramanının hem parayı, hem sevdiği kadını elde etmesindeki çekicilik gibi, bu hikâyeye içtenlikle inanmak istememiz gibi. her türlü çevresel, ikincil, üst yapısal faktörden arınıp saf, salt bilimsel düşünce sistematiğine erişmek yolunda, gereksinimimiz olduğu halde zekâ da saptırıcı bir rol oynayabiliyor bazen. ikili oynuyor yani. iki tarafa da göz kırpıyor ve peşinden gitmek işten bile değil.

ilklerin takımı

2006-09-14T04:04:00.000+03:00

kadrosunda;

kalede güçlü kollarıyla en uygun aday olan neil armstrong, defanstaki uyumlarıyla göze çarpan adem ile havva, ön liberoda, orta sahanın beyni olan hegel'in boşluklarını kapatacak karl marx, kanatlarda uçuştan iyi anlayan fransız montgolfier kardeşler, forvette louis lumiere ve teknik direktör olarak einstein'i bulundurması gereken takımdır.

edison'a kişisel husumet beslediğim için onu malzemeci yaptım. otur sıfır.

gökyüzü

2006-09-14T04:03:00.000+03:00

ciğere dolan bir mahluktur ezginin günlüğünde yazdığına göre. gavurlar ise şarkılarında göğün yere düştüğünü iddia ederler. bizim aşıklara sorsalardı düşmediğini, toprağı öpmeye geldiğini öğrenirlerdi. veysel'in gözlerinde yazıyor bu da.

amerikalı rapçilerin kolye takıntısı

2006-09-14T04:00:00.000+03:00

amerikalı rapçiler artık devlete, polise, parasızlığa, haksızlığa, kötü muameleye, ırkçılığa laf etmiyor. haklarını aramıyor. "insan" gibi yaşamak için açmıyorlar artık ağızlarını. "zengin" gibi yaşamak için açıyorlar. rap müzik özünü, ruhunu, amacını kaybetti. rap müzikteki şiddet, baskıya karşı doğdu. siyahları, zengin olmayı beceremeyenleri aşağılamak işine yarıyor artık. "bak ben yırttım, varoşta yaşamıyorum artık senin gibi, bak bu üstü açık arabam, bu yavruları da her gün değişe değişe sikiyorum" demekten başka bir işe yaramıyor. mümkün olan her şekilde kazandıkları parayı diğerlerinin gözüne sokmak istiyorlar. kolye de işin sembolik bir parçası. ama bu kişisel tatminin altında sistematik bir hesap yatıyor aslında. televizyonda ve perdede cismanileşen bir bilinçsizleştirme, bir sınıfsızlaştırma, bir yozlaşma söz konusu. çok başarılı ve bilinçli bir iş bu. seni, sistemini tehdit eden, sorun yaratan bir unsuru yok etmekle kalmıyorsun, onu sisteme dahil edip ondan para da kazanıyorsun üstüne üstlük. diğerlerine de sürekli, paçayı sistemle barışarak yırtmış bu azınlığı gösteriyorsun, özendiriyorsun. kızlar, arabalar hep onların. bunlar zenci değil, fil. bu fillerle avrupa'ya, ortadoğu'ya sefere de çıkıyorsun üstelik. timurlenk kılıklı seni. biz de ankara savaşı'nı kaybediyoruz. hip hoppalar dolaşıyor etrafta. amerika'ya, bu ders niteliğindeki başarısı için aferin, bu tanıma giren zencilere, bu kadar kişiliksiz oldukları için aferin, hip hoppalara aferin maferin yok. grip ilacı o buralarda.

bunlar zenci değil, fil. gerçek zenci varsa, o da eminem'dir. o da biraz kahverengi ama olsun.
(bkz: mosh)

cok asik olmak

2006-09-14T03:59:00.000+03:00

sahne 1 gece/iç/mutfak (yemek masası)

anne ve çocuğu yemek yemekte.
çocuk yemeğini bitirir.
anne : doydun mu oğlum.
çocuk : evet, eline sağlık. çok güzel olmuş.

--------

sahne 1 alternatif gece/iç/mutfak (yemek masası)

anne ve çocuk yemek yemekte.
çocuk yemeğini bitirir.
anne : doydun mu oğlum.
çocuk : evet, eline sağlık. güzel olmuş.

--------

ne diyor bu sahneler bize; ilkinde çocuk yemeğin güzel olduğunu düşünüyor, ikincide ise yemekten çok memnun kalmadığı halde nezaket gereği güzel olduğunu söylüyor. peki ikinci sahne üzerinden şöyle düşünelim, ya yemek gerçekten güzeldi ve çocuk da gerçekten güzel buldu ve güzel olmuş dediyse. çok basit, bir şeyi güzel buluyor ve onun güzel olduğunu beyan ediyor. ama bu ifade, bu şeyi güzel bulduğunu anlatmasına yetmiyor artık. bir şeyi güzel bulduğunu anlatabilmek için çok güzel bulduğunu söylemesi gerekiyor. işte dilin her köşesinde rastlanabilecek bu tutarsızlığa ifade enflasyonu demek uygun görünüyor.

üzerine biraz kafa yorunca kendini hemen ele veriyor bu ifade enflasyonu şeysi. belli ki bir sürecin eseri; çünkü güzel olan bir şeyi nitelemek için güzel sıfatı yaratılmışsa, çok açıktır ki belli bir süre, güzel ifadesi, güzel olanı karşılamak için kullanılmıştır. yoksa güzel yerine direk, çok güzel, acaip güzel, müthiş harika süper güzel filan gibi ifadeler var olurdu ve güzele gerek kalmazdı. bellli bir süre sonra, güzel ifadesi anlamını, yoğunluğunu, değerini yitirmiş, törpülenmiş. günlük hayattaki kullanımlarımızı düşünürsek mesela, hemen hemen hiç tek başına kullanmıyoruz artık onu. ancak güzelliğin çok bariz olduğu durumlarda, abartılara ihtiyaç olmadığında, o sınır aşılıp samimiyete varılınca güzel diyoruz çoğunlukla. işte o zaman "güzel kız abi" demek, çok güzel kız demekten daha anlamlı oluyor. bu da istisnai. yukarıda gizli gizli bakınızladığımız "gerçekten" lakırdısı da bunun cuk örneklerinden. gerçekteni bugünkü anlamıyla kullanmaya başlamamızın bir miladı vardır. aslında boş küme olan bu ifade de enflasyonla güzelin peşine "çok"tan sonra takılmıştır. "güzel" yetmiyor, "çok güzel" yetmiyor, "gerçekten çok güzel", --şimdilik-- yetiyor.

belli ki giderek artıyor bu enflasyon. bugüne kadar artma eğilimi göstermişse, bugünden sonra da artmayacağını iddia edemeyiz. nereye varacağını bilemesek de, gelecek kurguları yapmak keyifli oluyor. mesela çok çok çok.... diye yirmi yedi kere saydıktan sonra güzel deyince bunun nezaket, ancak yirmi sekizinciden sonra güzel deyince bunun iltifat olarak algılandığı bir alternatif gelecek kurgulayabiliriz. (stanislaw lem ölmeseydi, belki ijon tichy'yi böyle bir geleceğe yollardı, ne de güzel olurdu.)

peki ifade enflasyonunun sebebi nedir, neden ifadeler değerlerini kaybediyor noktasında iş karışıyor gibi görünebilir. farklı tezler atılabilir ortaya karışık ama bence bu da açık ve adında zaten sebebi var. enflasyonun sebebi nedir, basitçe, piyasadaki paranın artmasıyla değerini kaybetmesi diyelim. aynı şekilde, nezaket ve ahlak önderliğinde çeşitli toplumsal kurallar, insanların birbirleriyle ve toplumla olan iletişimlerinde onları sürekli yönlendiriyor, bu tarz iletişimlere zorluyor, hemen her türlü iletişimden bir artı değer fırlıyor. (burada ahlak eleştirisi yapmıyoruz ha; bu iyidir ya da kötüdür demedim aman. muhtemelen kaçınılmazdır zaten.) bu ifade bolluğu da enflasyona sebep oluyor.

peki bu durum başka çoklarda o kadar batmıyor da çok aşık olmak deyince neden batıyor? aşk işte, her zaman baş rolü kapar. çünkü halen tanımsızdır, halen sihrini korur, dokunulmazımızdır. ona çok demek, hakarettir. aşk, aşktır çünkü. ötesi yoktur. çok diyen, bu işten bir bok anlamamış demektir. aşk bile hislerimizi tanımlamaya yetmiyorsa, boşanıp semerimizi yememiz uygun düşer. mutlu ve özgür çokçağımızda aşk bile ayağa, oradan da enflasyona düşer.

konuyu buradan alıp amerikalıların hep "büyüğü" sevmesine getirmek güzel olurdu. "büyük" göğüsler, "büyük" kaslar, "büyük" binalar. estetik anlayışları "büyük"ten ibaret bu denyolar kendi iç savaşlarına bile "great" diyorlar. mutlu ve özgür çokçağımızın yüce temsilcilerinin bu süreçteki rollerini vurgulamış olurduk. ama konu dağılmasın hadi. aşka meşke amerika bulaştırmayalım.

"big" brother loving you.
sooo much.

beni öldürmeyen şey beni güçlendirir

2006-09-14T03:57:00.000+03:00

aforizma fabrikatörü zor isimli zor insan nietzsche'nin kendisinden beklenmeyecek derecede iyi niyetli yaklaşımıdır. fobilerin varlığı örneğin, en basit yanlışlamasıdır bu yaklaşımın. fobiler, sözün buyurduğu tanım kümesinin içinden gelip insanı güçsüzleştirirler. travma olması şart olmayan bazı kötü deneyimler, kötünün varlığını (ölümün çeşitli varyasyonları diyebiliriz) göstererek insanın alabileceği riski azaltırlar. freud babanın, insanın yaşayabilmek için kendi ölümünü unutmaya eğilimli olduğunu, bu konuda ne kadar başarılı olursa o kadar riske girebileceğini ve sonuç olarak daha verimli bir hayat sürebileceğini söylediğini düşünürsek, bahis konusu aforizmaya bu şekilde yaklaşmakla freud ile nietzsche'yi birbirine düşürmüş oluyoruz. keşke gerisini şöyle bir on metre öteden izleyebilsek.

bu resmimde sevgiyi anlattım

2006-09-14T03:56:00.000+03:00

bir cem yılmaz üretisi olarak benliklerde yerini almış ifade ve bu ifade doğrultusundaki eleştiri. genel olarak, sanatçının eseri ile ilgili konuşmaması gerektiğini, eserin kendi kendisini anlatması gerektiğini öne sürer. cem yılmaz'ın karikatürize ederek yansıttığı sahneye bakıp, "harbiden ya, güya sanatçı olacak, kalkmış ne yapmaya çalıştığını anlatıyor. bize de ilkokulda 'şair burada ne anlatmaya çalışıyor' diye salak sorular sorarlardı. hep ezber, hep şöyle böyle..." dememek işten değil, ki çoğumuz demişizdir; misal tırnak içine aldığım şu cümleyi bizzat benim aynen harfi harfine kurmuşluğum vardır. düşünce basit ve akla yatkın; demek ki sanatçı yeterince olgun bir eser ortaya koyamamış, düşüncelerini eserine tam olarak yansıtamamış, bu açığı konuşarak kapatıyor. peki ama ya yeterince olgun olmayan eser değil de, kitle ise? postların modernlerin sürlerin reellerin havada uçuştuğu, sanat adına denenmeyen pek az şeyin kaldığı (bunların yanlışlığı doğruluğu yahut ne kadar sanat oldukları apayrı bir konu) koca bir sanat tarihinin gölgesinde, örneğin görsel sanatlar artık sadece görseli amaçlamıyor. estetikten öte pek çok etken var artık. bir akım, altına devasa bir düşünce altyapısı alarak doğabiliyor. örneğin uzmanlar bile paul klee'nin sanat üzerine yazdıklarını okumadan eserlerini yorumlayamaz. "yorumlamasın zaten, eserden haz alsın yeter/sadece baksın/ne anlıyorsa onu anlasın, illa adamın dediğini anlamasa da olur" demek ise, paul klee'nin sanat tarihi içindeki önemini göremeyip katkısını ıskalamak ve ayrıca adamın birikimine, fikirlerine hakaret etmek demek olur. bu didaktik gibi görünen yaklaşım, aslında o kadar da kısıtlayıcı değildir. karışıklık şuradan doğuyor; eserden alınacak haz yahut eserin yaratacağı öznel/genel hisler, yani sanata özgü olan hemen her şey yine özgürdür. sanat ve sanatsever arasına başka şeyleri koyuyor olmuyoruz. savunduğumuz şey, sanatçının "varsa" eserle birlikte veya eserden de önce yarattığı düşünsel altyapıyı doğru anlamak gerektiğidir. eser, bu altyapının bir temsilidir. diyelim ki amacı anlamsız olmak bile olsa, ancak bu altyapı üzerinde bu anlamı kazanabilir (anlamsız olmayı da bir anlam olarak görmekte sakınca yoktur). zaten bir akımı akım yapan, eserlerin benzerliği değil, aynı düşünsel altyapıyı temsil ediyor olmalarıdır. uzun lafın kısası, çağımızda, sanatçıların sanatlarına dair konuşmaları gereklidir. şurada yarım saattir benim de yaptığım gibi herkes gevezelik ediyor; bırakınız sanatçılar konuşsunlar.

belediye otobüsü

2006-09-14T03:53:00.000+03:00

çocuklukla kesişen bir dönemde sık kullananlar iyi bilirler, aynı zamanda bir boy ölçme aletidir belediye otobüsü. ayakta giderken tutunduğunuz kafanızın üzerindeki minyatür intihar aletleri gibi duran deri şeyler vasıtasıyla yapılır bu iş. (adları tutangaç olsun hadi.) ilk hedef sıradan tutangaçlara ulaşmaktır. ortalama bir boya sahipseniz ortaokul esnasında bir yerlerde bu hedefe ulaşırsınız. sonra tutangaç göz ve ardından yanak hizanıza geldiğinde ikinci hedef kapı önlerindeki daha yüksek tutangaçlara ulaşmaktır. o da muhtemelen liseye geçişte yahut lisenin başlarında bir yerlerde olur. o arada, bir de ilk kez bir yaşlı teyzenin size düğmeye basmanızı söylediği gün vardır ki, önemli bir dönüm noktasıdır.bir süre sonra bir gün, bu boy ölçme safsatasının metro versiyonundan bahsedecek belki de şu anda henüz çocuk olan başka birileri. o dönemlerde biz, yine belki de ilk kez bir gençten düğmeye basmasını istemiş olacağız. ulan hayat otobüslerde mi geçiyor be. yaşlanmadım ulan ben. bak yer de vermiyor terbiyesizler. yeni nesilde ahlak kalmamış mirim; gel biz seninle bize gidelim, sensible soccer oynarız (yaşlanmadım demiştim), perihan abla'nın dvdleri çıkmış, izleriz.

atları seven çocuğu sevmek

2006-05-11T23:00:00.000+03:00

Kırmızı ve yosunlu bir kalem kutusu, havadar
Havadaki kırmızıyı gören bir gel git

“bir gelmek yeri burası”
Sessiz ve çoğul çağrıyı duyan kim?
Her şey görünüyor buradan. Burası güzel.

“geldim işte” dedi. Güzel görünüyordu.
“buradan başlamalı” dedi.
Haklıydı.

Saçlarıyla konuşan bir çocuk.

“Bay şapka, merhaba”
Selam vermek için eğildi. Böyle eğilmeyi seviyordu.
Lunaparklara yaraşır bir eğimle eğildi. İçi hoş oldu.

Kendine özgürdü, başka bir de şapka vardı, havadar.
Başka bir şey hiçti, bağlıydı, çırpınsa yeriydi.
Ama burası gelmek yeriydi, onun sırası değildi
Onun sırasında adı yazıyordu, kendi kendine yazıyordu.

“bakar mısınız?”
bakmalarını istemiyordu, o yüzden kendiyle konuşuyordu.
Demek hala çocuktu, ve sonsuza kadar haklı.
Sonsuza kadar haklıydı.

-Onlar uyuyorlar. Ben uyamıyorum. İyi geceler.-

Öbür şeylerin kırmızı ışığında bir şey vardı
Yosun tutmuş bir şey
Gümüş derdi yosun tutmasa ama tutmuştu.
-Çocuklar tutturmayı sever, hatırla.-
Kemerine taktı o şeyi, pantolonunun püskülleri havalandı
Hazırdı.

“siz bazen hep susuyordunuz.
susmayı duvarla bir tutup duvarlara susuyordunuz.
bir kuzeyli gibi susuyordunuz. Oysa
birileri daha sessizdir sizden. hep öyledir.
bir resim mesela, daha sessizdir anlayın.
telefonlara bile iki eliyle bakar, elleri güzeldir oysa.”

-Boşa mı susuyorum, duvarlar bundan mı var-

havadar bir yerler hatırlıyordu
kırmızıyı da içine alan ve kalem kutusuna sığacak
kalem kutusuna sığacak kadar güzel hatırlıyordu, öyle demeyin
bir kalem kutusuna dünyası sığıyordu.

Ayak izleri ayna aynaydı
Gümüşten ve yosunsuz
Ayakları kadar hava yerde duruyordu
Yürüdüğü kadar hava.
“bu şey
beni tutan bu şey ne kadar ağır
ne kadar büyük ve beyaz.
beni bırak güzel şey, hala haklıyım.
sonsuza kadar haklıyım ama sonsuz sensin.
şapkanı ben taşırım beyaz şey,
giysilerimi çıkarırım, hepsini.”
Giysilerini çıkarmayı seviyordu.

Ne zaman nerede bir bakış bulsa gülen bir kedi.
İşte ellerini o zaman seviyordu. Elleriyle sevdiği zaman.
Tutup bir sigara yakmanın güçlüğünü bilemezdiniz. Kim bilir ben de bilemem.
Tutup birini öpmeyi bildiniz mi, dudaklarınızı bildiniz mi.
Bu yüzden kızamazdınız ona. pantolonu rüzgara değmeliydi.
Sonsuz uzun değildi. Bir kalem kutusuna sığardı örneğin.

“bir vakit hatırlıyorum, uykuluydu
ne çok uykuluydu, kendisi olmuştu.
Evden kaçmaya üşenmişti, uyumuştu.
Tüyleri okşanmış gibi, yorganı örtülmüş gibi.
Kendi kendine yetmeyen bir huzur.
Kim bilir yetinmeyi bilmişti.”

saçlarıyla konuşan bir çocuk
bir şeyi değiştirdi.
Ancak bir makasla kavga edebilirdi.
Gümüşten ve yosunsuz bir makas. Ayna ayna bir makas.
Kendini tekrar eden bir makas.
Makası kesmek mümkündü.

Saçlarıyla konuşan bir çocuk
Bir şeyi değiştirdi.

atları seven bir çocuk/turgut uyar

2006-05-11T21:22:00.000+03:00

[bir güneşlenmek yeri!... deniz. uzak anımsamalar!..
"haziran bu yıl da geç geçecek, biliyorum."
sizin burnunuzda bir tütün kokusu, her yerinizde
bir tütün kokusu,
bay deniz kestanesi.
ve uzaktaki şemsiyesi bir balmumu arısının...

bir güneşlenmek yeri!...
gazozlar hâlâ sıcak, hâlâ öğleden sonra "ne iyi"
demek hâlâ yakınmaya hakkım var.
kelimeler soluk. bir şey mi yapmalıyım?
-evden mi kaçmalıyım?-
(saçlarını taradı, güneşe baktı
kendi sürecini yaşayan bir bakla)
"gel al güzel deniz aygırı, yaman pegasus
sonsuz kargaşamı."

atları seven bir çocuk...

"senin resmin var ya uzayıp gidiyor duvarlarımda

marionetshire'da harlech castle'ın batı kulesi
aşağılık zapartasıyla amcamın.
"bir sülüğe can çekiştiren eski geçmiş, eski eski
ve tuzda ölüm,
sardunyayı sulayan, eski eski...
bakırla demirin dövüştürüldüğü yavaş bir akşam
öbür şeylerin ve kırmızı ışıkların
bakırla demirin bir sarışın perçem akşamı.
-evden mi kaçmalıyım? kaçmamalıyım.-
güneş birden batardı, her yerde kediler ve ağaçlar vardı

"amca"
nasıldı iki tekerlekli arabalar...
"senin bildiğin bir şey var, bana demiyorsun
söz gelişi aldım bir kayayı
bir kayayı ne yapmalıyım, demiyorsun...
oysa ben senden daha çok şey bilirim büyücüler üstüne
evine sadece geceleri gelen ve sıcak şaraplar içen...

"surları yıktınız mı, akşamsarı bir başlangıçtır, gitgide karaya dönen.
karaya ve çocuklar bile, ve küçük yaramazlıklar bile, ve haklı
"siz bize hiç inanmadınız ki, hiç inanmadınız ki, hiç
oysa bir aktır karaya dönen, oysa çocuklar daha lirique'tir
shakespeare'den. sonra,
makedonya falanjistlerinden daha kahraman...

"beyaz atın gölgesi, sen dur!
...artık bir aldanışa kanmayan gözlerimden. dur!...
"duvarlarım,
gel al cepkenimi güzel at, duvarlarım bütün senin olsun
duvarlarım, bütün ukalâ resimleriyle, babamın sıkıştırdığı,
babamla annemin kavgalarından bir ufak kırmızı,
ufak bir kırmızı, duvarda, ufak bir kırmızı
ufak bir kırmızı...
"yemeğe!...
-evden mi kaçmalıyım? kaçmamalıyım.-

"hiç anlamadığım mondrian, serzenişçi matisse
bulanık siyahkalem, hergele miro,
atlar gidiyor...
"sonsuz bilincinde yaşamanın.
o atlar."sonra gazeteleri görüyorum, bütün gizleri
savaşa başlamak gerek galiba.
yarın. yarından tezi yok. baltamı ve bıçağımı
ve atlarımı..."

"amcam kravatını düzeltti, babam eski bir evde.
bir yepyeni kıştı ıslıkları değerlendiren
ne eğlendik ne eğlendik
elbisesi çok eskiydi...

"ne akşamı? "baba"
haziran gecikecek biliyorum...
"ama başka bir şeyi de değiştiriyor,
atları atları,
atları...."

her şeyi parçalama denemeleri -unfinished

2006-05-03T10:22:00.000+03:00

Düşünce târihinin gaz pedalına kilit vurmuş görünümlü “bir şeyi bilmek için her şeyi bilmek gerekir" özlü sözünün kastından hareketle, "bir şey"i bilmek, en azından "bir şey" üzerine fikir yürütebilmek yolunda bir izlek yaratma çabasıdır bu. Söz doğru olsun olmasın, yine de üzerine düşünülmeyi hak ediyor; insanın düşünme, algılama ve değerlendirme sistemlerinin genellemelere muhtaçlığından kaynaklanan yanılsamalara dâir soru işaretleri oluşturarak işlevini görüyor. Doğruluğu kabul edildiği takdirde herhangi bir konuda fikir yürütmek, açıktır ki boşa kürek çekmek demek oluyor. Üstelik söz, bir de ilk kast ettiği anlamla kalmıyor, rekürsif bir yapıyla kendini yineliyor. Şunu kast ediyorum; diyelim ki bir an kesitinde her şeyi bildik, ve bu sayede, sözün gereği olarak, çabamızın nesnesi olan o bir şeyi de bilebildik. Bu andan bir epsilon süre sonra, yeni bir şeyi bilebilmek için, daha önce mâlik olduğumuz her şeyi bilmek yetisi geçerliliğini kaybetmiş olacaktır. Sürekli devinimden dolayı, "her şey" değişmiştir artık. "Her şey"i oluşturan zincirleme plazmanın içeriği değişmiştir. Bu yüzden, bir şeyi bilebilmek için, her şeyi bilmek durumunu her farklı an için yinelemek gerekir. Zaten baştan imkânsız olan, bu şekilde, az önceki imkânsız sözcüğünün de karşılayamayacağı bir hâle gelir. İşte bu yüzden, özlü sözün buyurduğu, bilinmesi gereken "her şey"i törpülemek, daraltmak, parçalamak gerekiyor.

Bu noktada işleri kolaylaştırmak için ışık konilerinden bahsedelim. "Her şeyi parçalama denemesi 1" için benzer bir mantıktan yararlanacağız çünkü. daha önce izafiyet teorisi konusunda değindiğimiz, bu kuramla ortaya atılan ufuk açıcı bir kavramdır ışık konisi. Kendi alanında kabul görüp görmemesinden ziyâde, genel mantığı bize yardım edecek. Işık konisi, herhangi bir olayın meydana gelişiyle, tıpkı bir parçacık düşmesiyle suda oluşan dalgalar gibi, o olaydan etkilenecek diğer tüm olayları kapsayan, o olayın olmasıyla uzay-zamanda meydana gelen değişimi ifade eden, geometrik olarak da koni ile belirlenen alanın adıdır. Bir de, bir olayı ortaya çıkaran ya da ortaya çıkmasına etki eden tüm olayları kapsayan, ilk koniye simetrik bir geçmiş ışık konisinden söz edilebilir. Bu iki koni, kesişim noktalarında bahis konusu olay bulunacak şekilde, uzay-zamanda ironik bir kum saati meydana getirirler. Geçmiş ve gelecek konilerinin dışında kalan alana da "öte-yer" denir. öte-yerde olan biten diğer tüm olaylar, ışık konimizi var eden olayı ne etkilerler, ne de ondan etkilenirler. Hawking’in iç açıcı örneğini tekrarlayalım. diyelim ki güneş bir anda sönüverdi; bu durumda, güneş ışıklarının dünyaya varış süresi kadar, yani yaklaşık sekiz dakika boyunca bu olayın bize hiçbir etkisi olmaz. Bu sekiz dakika boyunca, dünya, güneşin sönmesi olayının öte-yerinde kalır. Ancak sekiz dakika sonra ışık konisi dünyayı kapsayacak hale gelir ve etkileniriz. Bilmem kaç ışık yılı uzakta, evrende güneşin ışıklarının hiçbir zaman ulaşamayacağı bir nokta var ise, güneşin sönmesi olayının öte-yerinde sonsuza kadar kalır.

Bir olayın geçmiş ışık konisinin bilinebilmesi halinde, gelecek ışık konisinin, yani meydana gelmesiyle etkileyeceği tüm olayların önceden bilinebileceğine dair metafiziğe kaymaya teşne muhabbetler edilegelmiştir. Magazinel bir ek not olarak, ileride belirsizlik teorisinin ortaya atılmasıyla bu fikrin çürütüldüğü konusunda hemfikir olunduğunu da ekleyelim.

Işık konisinin temel mantığını alıp, bir kenarda beklettiğimiz parçalama denememizle aynı kaba koyuyoruz. Artık diyebiliyoruz ki, bir şeyi bilmek için her şeyi değil, o bir şeyin meydana gelişinde etkisi olan her şeyi bilmek yeterlidir. (Buna göre, ışık konisi mantığı gereği, bir olayın geçmiş ışık konisi alanı dışında kalan herhangi bir şeyin, o olayın meydana gelişinde etkisi olmadığını kabul etmiş oluyoruz.) Yine de bir olayın geçmiş ışık konisini bilmek henüz pek mümkün görünmüyor. (Böyle henüz filan diyelim ki motivasyon olsun.) "Her şey"in önemli bir kısmından kurtulmuş olsak bile, "her şeyi parçalama denemesi 1" yetersiz kalıyor. (Adında boşuna '1' yok ya.) "Her şey" törpülenmiş olsa bile, ondan geriye dev bir koni kalıyor elimizde. Pratikte faydalı olacak sonuçlara varabilmek için, bambaşka bir şekilde bir daha parçalamak gerekiyor.

"Her şeyi parçalama denemesi 2" üzerine konuşabilmek için, önce biraz dekor gerekiyor.

Hayat fazlasıyla değişken, göreceli ve katman katman saçma sapan bir şey. Değer, bu noktada açılım yapmak için önemli bir kavram. Hemen her şeyi değerle genelleyebiliriz çünkü. Her şeye otomatik olarak bir değer atıyoruz. Belki tek tek bir köşeye not almıyoruz, hatta çoğu zaman farkında bile değiliz ama tek tek her şeyin bir değeri var gözümüzde. En yakın arkadaştan tutun da baş ağrısına, apartmanınızın duvar renginden klavyedeki yarı silinmiş s tuşuna, ilk aşkınızdan hatırda kalanlardan sokaktaki herhangi bir trafik ışığına, içinde tek sigara kalmış sigara paketinden yeni alınmış sigara paketine, kısacası duyularımızı harekete geçiren, yani gördüğümüz, hissettiğimiz, düşündüğümüz her şey alçak ya da yüksek, bir değer alıyor otomatik olarak. (Burada, değer sözcüğünün günlük dildeki kullanımından bağımsız düşünmek gerekiyor. Yani bir şeye değer atfetmemiz için, o şeyin değerli olup olmamasının bir önemi yok.) Matrix’te hani nasıl yeşil yeşil kodlarla görüyorlardı dünyayı, işte aynen biz de değer olarak görüyoruz desek olur. İşin kötü tarafı, bu değerin kesinlikle ve kesinlikle değişken oluşu. Değer atadığımız herhangi bir şeyin kendisinin değişmesinden bahsetmiyorum. O da var tabii ama düşünmeye değmeyecek kadar önemsiz addedilebilir. Herhangi bir nesneye, farklı bireylerin farklı değerler atfedeceği açıktır; bununla birlikte, aynı birey, aynı nesneye, başka değişkenler yüzünden farklı değerler de atfeder. Konu itibariyle bizi asıl ilgilendiren de budur. Yani, değerlendirenin algısından kaynaklanan değişkenlik. Toparlarsak, çevreyle irtibâtımızı ancak yapıları gereği değişken olan algılarla sağlayabildiğimiz, bu irtibattan gelen impalsları da yine değişken olan değerlerle yargılayabildiğimiz, hemen hemen hiçbir bilinebilirliği olmayan bir hayatın içindeyiz. Üstelik tüm bunların yanında ve ötesinde, tabloya eklenmesi gereken, başlı başına bir değişim olan "zaman” mefhumu var ki, daha kendisinden bahsetmedik bile. Allah ettirmesin.

Biraz daha dekor. bu sefer dekorlu prova.

Basit düşünelim. Mesela bir gazete nedir bizim için? Değeri nedir? Bu değer nasıl olur da değişken olur, ve son ve en önemlisi olarak, değişkeni belirleyen nedir, bakalım. Tuvalet dersek herkes çat diye anlar zaten herhalde. Tuvalette yapacak şey yok, o yüzden gazetenin değeri artar diyecekler için başka mekân seçelim. İki mekânımız olsun. Biri bilgisayar sandalyesi, öbürü salon diyelim. (Bu örneği uzatacağım çünkü başka bir işe daha yarayacak. Örnek biraz kişisel olacak, belki çok paylaşılan bir örnek olmayacak ama merâmımı anlatacağını umut ediyorum.) Ben bilgisayar başındayken elime gazete verirsen, bir kenara atarım. Salondayken verirsen, bitene kadar kimse elimden alamaz. Buraya kadar son derece anlaşılır, mantık basit. Çünkü diyorsun ki sen şimdi, bilgisayarla daha iyi vakit geçiriyorsun, ondan. Olabilir. Ama iş şurada karışıyor. Bilgisayar başında sıkılırken de, gazete beni hiçbir zaman salondaki kadar çekmeyecektir. Gazetenin beni muhtemelen bilgisayardan daha çok oyalayacağını düşünsem bile, hiçbir zaman salondaki keyifle alamayacağım gazeteyi elime. Alacağımı düşündüğüm haz, bir olmayacak çünkü. (Ancak gazeteye dalıp gittikten sonra salondaki hisse yaklaşacağım.) Bu ve pek çok benzerî örneğe dayanarak ortaya şunu atıyorum. Salondaki ben ile bilgisayar başındaki beni ayıran bir "şey" var. Bunu düşünmek çok da zor değil. Hepimiz mekân gibi, zaman gibi değişkenlere bağlı olarak farklı kişilikler oluyoruz. Örneğin okuldaki ya da iş yerindeki halimizle ebeveynlerin yahut çocukların yanındaki halimiz farklı oluyor. Minibüste para uzatan halimizle sevgilinin yanındaki halimiz farklı oluyor. (Hatta farklı bir sevgilinin yanında da farklı oluyoruz. Yani "sevgilimin yanındaki ben" diye de genelleyemiyoruz.) Bu farklı kişiliklerden hangisi biziz ya da bize en yakını diye sormak hata olur. Çünkü hepsi biziz. (Değişken diyorum, inanmıyorsunuz.) Aslında kendimizi tarif ederken, doğruya yaklaşabilmek için kendimizi belirleyen ışık konisine dahil olan her alanda ayrı ayrı tarif etmemiz gerek. İpucu verelim, "her şeyi parçalama denemesi 2" de buna benzer bir yöntem izleyecek.

Aynı örnek üzerinden devam edelim. Bilgisayar başındaki ben ile salondaki ben arasında büyük farklar var. Çevreden gelen benzer uyaranların bende bıraktığı etki farklı. Nesnelerin ve olguların bendeki değerleri farklı. "Bilgisayar başındaki ben" (ya da "salondaki ben") gibi bir tanım yapıp tutarlı bir tarif yapabilirim. "Bilgisayar başındaki ben"i tanıdıktan sonra, algılarına, tepkilerine âşinâ olduktan sonra, artık onun düşüncelerini de doğru şekilde değerlendirebilirim. Çünkü tüm altyapıyı, tüm motivasyonlarını biliyorum. bunun için yeterli donem var. Ve bu sayede, bu iki farklı ben’in reflekslerini, benzer uyaranlara verdikleri tepkileri, anlık değişkenleri göz ardı edersek, aşağı yukarı genel eğilimlerinin hepsini önceden kestirebilirim.

"Bilgisayar başındaki ben"i tanıyoruz, çünkü merkezinde onun olduğu "dünya"yı tanıyoruz. Bilgisayar başında yeterince uzun bir süre geçirdikten sonra, orada, belirli kuralları olan bir sistemcik oluşuyor. Galiba (az sonra) değinmenin gerekli olacağı zihnin çalışma prensipleri gereği, sistemciğin içine kapalı uyaranları, bu sistemciğe her girişimizde kendilerini tekrar ediyorlar ve zihnin sistemciği "genelleme"sine, hep aynı şekilde hatırlamasına yol açıyorlar. Birey de, bu tanıdık dünyaya girdiği zaman, o dünyanın koşullanmış algılarına, tepkilerine bürünmeye başlıyor. Örneğin "bilgisayar başındaki ben" dünyası içindeki deneyimlerimizde daha önce aldığımız haz (ya da başka benzer dünyalar için geçerli olabilecek sıkıntı, kaygı gibi başka türden hisler) kendini hatırlatıyor ve sıkılsak bile gazeteyi bir kenara atıyoruz. Çünkü bu dünyanın bizdeki "his"si (burada kullanılan anlamıyla "his" kavramına tekrar döneceğiz. [filozof değiliz ki k.çımızdan yeni kavram uyduralım da insanlara kabul ettirelim]), sıkıntıya uzak. Televizyon seyretme alışkanlığıyla ilgili bir örnek verebiliriz bu koşullanmayla ilgili olarak. İzleyecek bir şey bulamasak bile, kalkıp farklı bir uğraşla ilgilenerek daha keyifli vakit geçirebileceğimiz halde, sıkıntıyla kanal değiştirmeye devam etmemizin nedeni, "televizyon izleyen ben" dünyasında daha önce deneyimlediğimiz hazzın, son tahlilde ağır basmasıyla ilgilidir. Televizyonun başına geçince, bu dünyanın değerleri yürürlülüğe girer.

"Bilgisayar başındaki ben dünyası" ya da "televizyon izleyen ben dünyası" gibi günlük hayattan örneklerde kullanırken "dünya" diye adlandırabildiğim kavram, yeni bir kavram olmaktan ziyade, bir gruplama, çarpanlarına ayırma, alt kümelerini gösterme işlevi görüyor. "Her şeyi parçalama denemesi 2" için (hadi adına "dünya" dedik, öyle kalsın) taze taze uydurulmuş bu kavramdan yararlanacağız. Bir "dünya", içine girdiğinizde, o "dünya" kapsamında olabildiğince tutarlı olan değer yargılarınızı kuşandığınız bir alandır. (Yani, ışık konisi mantığının geçmiş, gelecek ve fizikten soyutlandığı, bilinebilir olana dek küçültüldüğü ve kendisine koni yerine imgelemimdeki çağrışımı yüzünden küreliğin yakıştırıldığı hâlidir aslında.) Bilinç, bireyin iradesini gereksinmeden bu alanı tanır ve yine iradeden bağımsız olarak belirli, tutarlı ve bu dünyaya has bir kurallar bütününü içselleştirir. Bilincin dünyayı ayırt etmesini sağlayan şey, dünyanın zihinde bırakmakta olduğu, deneyim ve tüm diğer veriler doğrultusunda ortaya çıkan "his"tir. Bu hissin ne menem bir şey olduğunu görmek için insanın düşünme işlevine, kavramları kullanış biçimine ve bunların dünya kavramıyla gösterdiği benzerliklere değinmek gerekiyor ki, daha ileri giderek dünya kavramının var oluşunun zorunluluğunu öne sürebilelim.

Düşünebilmek için doğaldır ki isimlendirmelere ihtiyaç duyarız. İsimlendirebilecek kadar varlığını ayırt edebildiğimiz soyut-somut tözleri isimlendiririz ve böylelikle kaostan ayırıp düşüncenin oyun alanına dahil ederiz. Ama insan aklı ve algı kapasitesi sınırlı olduğu için, sınırlı ve yetersiz bir isimlendirme yapabiliriz ancak. Aslında hepsi birer genelleme olan kavramlara, isimlendirme denemeleri gözüyle bakabiliriz. Her insanın gündemindeki yeri dâim olduğu için, aşk kavramını ele alalım. Daha önce “kelimelerin yetmediği anlar” başlıklı konuda değindiğimiz bir örnek bu. Hoşlanmak – aşk ekseninde aslında birbirinden farklı sonsuz sayıda duygu vardır. Hemen her kültür, bu eksendeki duyguları yaklaşık beş – on kavramla ifade eder. İşin ideali, eğer aklımız yetseydi, bu ekseni olabildiğince çok parçaya bölmek, olabildiğince çok isimle ifâde etmek ve bilinebilir kılmak olurdu gibi görünüyor. Dünya kavramını da, hayatın kaosundan ayrılıp düşüncenin oyun alanına dahil edilmiş hayat bileşenleri olarak düşünürsek, insan aklının mecbûri işleyişi ile olan benzerliği ve kendini adeta mecbur kılması anlaşılabilir olacaktır. Dünyalar da, aslında kavramların da olmaları gerektiği gibi sonsuzdur. "Bilgisayar başında oturan ben" dünyası, tıpkı hoşlanmak-aşk ekseni gibi parçalara ayrılabilir; ama tek başına da, tıpkı aşk kavramı gibi, genel tutarlılığı oluşturmaya yeterlidir. Sonsuz kavram içinden, sonlu sayıdaki ayırt edilebileninin isimlendirilmesi gibi, sonsuz dünya içinden de ayırt edilebilir bazılarını isimlendirebiliriz. Niçin yapmayalım?

Şu “his” dediğimiz kavrama bakalım şimdi. Zihnin son derece pratik bir işleyişi vardır. Kavramların kapsamlı tanımlarını değil, çağrışımlara dayanan "his"lerini depolar. (Depolamak, zihnin doldurulabilir bir yapıda olduğu yargısından, alışkanlıktan geliyor. yoksa aslında kast ettiğim şey tam olarak bu hislerin zaten zihinde bulundukları değil, zihnin bildiği bir kavramla karşılaştığında onu “anlık bir refleks olarak” hatırlama biçimi.) Bu farklı kavramların oluşturduğu hislerin hepsi birbirinden farklı ve özneldir; kavramların genel tanımları ve kişisel deneyimlerle oluşurlar.Hegel’in "üzerine düşünmek" dediği eyleme geçebilmek için hazır beklerler. Üzerine düşünmedikten sonra, kavramlar, zihinde özgün dokunuşlara tekâbül edecek birer his olarak çağrılırlar. Bir kavram akla geldiğinde, anlık olarak onun bizdeki izdüşümü, hissi çağrılır. Ancak bundan sonra üzerine düşünülebilir, bir araç olarak kullanılabilir kavram.

(His, tam olarak bir his değildir. Zihinde canlanan bir yaratıdır. İmajinatif bir yanı da olabilir, ki zaten beş duyunun oluşturduğu algılar bütününün de yardımıyla oluşurlar. Genel itibariyle bir karışım olarak da görülebilir ama sonuçta tektir, tek bir histir. İsimlendirdiğimiz kavramlar sınırlı olduğu için tek değil gibi görünebilirler. Çünkü ifade etmek için tek sözcük yeterli olamayabilir.)

Bu işleyiş, zihnin genel işleyişi olduğu için, düşüncenin her boyutunda geçerlidir. Kavramlar gibi tek sözcüklük basitlik düzeyinde his ile, üzerine düşünülebilen düzeydeki tasarımlıktan çıkmış anlam birbirine karışabilir ama algılamanın zorlaştığı durumlarda bu ayrım daha net olarak sezilebilecektir. Örneğin bir sanat eseri de, tıpkı bir kavram gibi zihinde bir, tek bir hisle çağrılır. Okunmuş bir şiir ya da bildiğimiz bir şarkı akla geldiğinde, şiirin/şarkının karmaşık yapısı, anlamı, çoklu çağrışımları filan değil, zihindeki noktasal izdüşümü, hissi çağrılır. Şiirin/şarkının kapsamlı yapısını algılamak, anlık olarak mümkün değildir. Yine de akla geldiğinde, anlık olarak da olsa, şiir/şarkı hakkında bir fikrimiz olabilmektedir. (tamamını yahut bir kısmını hatırlamamız gerekmez. hatta bir tek dize ya da nota bile hatırlamıyor olabiliriz) İşte aslında fikir olmayan bu fikir, şiirin/şarkının bizdeki hissidir ve kapsamlı şeyler üzerine, ---kapsamın tamamını düşünmeden--- düşünebilmemizi sağlar. Bu yüzden pratiktir ve kapasitenin kısıtlılığı yüzünden mecburidir. (Hisler konusunda şu noktaya özellikle dikkat etmek gerekli. Şiir örneğine devam edelim. Şiirin zihindeki hissinden kastım, şiirin okunurken zihinde bıraktığı his değildir. Nitelikli bir eser ise, okunurken muhtemelen çoklu izdüşümler bırakacaktır. Kastım, şiir anlık olarak akla geldiğinde zihnin şiiri hatırladığı histir ki tektir bu. Tarif etmesi çok zor da olsa deneyeceğim. Şiir akla geldiğinde, tek bir dizesini bile hatırlamıyor olsak bile, örneğin o şiiri sevip sevmediğimizi bilebiliyoruz. Diyelim ki, şiirin bizde yarattığı çok net bir çağrışım var. Diyelim ki babamızı hatırlatıyor. Ya da sadece sıcaklık/soğukluk hissi yaratıyor. Ya da aklımızda hayali, renklerini filan puslu da olsa seçebildiğimiz bir resim yaratıyor. Bu imajinatif çağrışıma bazı duygular da eşlik ediyor olabilir. İşte şiirin sadece kavramsal olarak akla gelmesiyle yarattığı bu çağrışımların tümü, şiirin bizdeki anlık hissi oluyor. Çoklu ve daha mantık çerçevesindeki, daha az öznel olan hisler, ancak üzerine düşünme aşamasında devreye giriyor.) Örnekler çoğaltılabilir. Hayatın içine girersek, aynı şekilde, İstanbul’da olmanın ya da evde olmanın ya da yemek masasında olmanın da, deneyimlenmiş ve/veya öğrenilmiş bir hissi vardır. Bu metin içerisinden tanıdık örneklere yönelelim. Bilgisayar başında olmanın ya da gazete okumanın ya da televizyon izlemenin de, tıpkı kavramlardaki gibi, kavramları kullanabilmek için mecburiyetten yarattığımız hisleri gibi, zihinde hisleri vardır, oluşmuştur. Dünyalar, işte bu his ortaklığında ayırt edilebilir hale gelmiş hayat kesitleridir. Hayatı anlamlandırabilmek için kaçınılmaz olarak vardırlar. Zihnin işleyişi bunu gerektirir. Yani her şey, aslında zaten insan zihninde bu şekilde parçalarına ayrılmıştır. Bunu baştan da söyleyebilirdik, evet; ama burada çok şükür ki nasıl olduysa hayatın kolaylık gösterdiğini ve bu "dünya"ların hâli hazırda zaten var olduklarını, sonradan zorla monte etmeye gerek kalmadığını söyleyebilmemiz gerekiyordu. "Dünya"lar zaten vardırlar. Yaratılmış bir kavram olmaktan ziyade, yeni bir genelleme biçemidir denilebilir belki. Sistemli olan hemen her şey, tanım gereği bir dünyadır zaten. İdeolojiler, bilim, sanat akımları zaten var olan daha genel dünyalardır örneğin. Bireyin iç ve dış dünyasında da, bazıları fark edilecek denli güçlü, sayısız dünyacıktan bahsedilebilir. (Birey yeterli süre yaşayabilseydi, sistemli dünyacıkların hepsi ayırt edilebilir hale gelebilirdi.) Görelilikle baş etmeye çalışmanın denemeye değer bir yolu olarak "her şeyi parçalama denemesi 2" diye isimlendirilmeleri uygunsuz kaçmayacaktır.

O zaman kısaca şöyle formüle etmeye çalışalım. Bir şeyi bilmek için, birey önce, altıyla üstüyle kendi bilincinden gelen değerleri, içinde bulunduğu dünyanın hissini sorgulayarak ve bilinmek istenen şeyin içinde bulunduğu dünyayı dikkate alarak değerlendirmelidir. Bu sayede, kendi değerlendirme sistemindeki tutarsızlık en aza indirgenecek ve değerlendirmenin nesnesini algılamak da kolaylaşacaktır. İlk bakışta karmaşık geliyor olabilir, ancak bu bir refleks meselesidir. Herhangi bir şeyi değerlendirirken, zihnimiz, dile getirilirse sayfalar sürecek ve çok daha karmaşık gelecek işlemleri zaten yapıyor. Verileri topluyor, genellemelere dönüştürüyor, deneyimlerle karşılaştırıyor, yazmaya kalksak, Nil Karaibrahimgil şarkı sözü gibi olur.

xanax moru

2006-05-03T10:19:00.000+03:00

`lila`dır ama değildir. bir zamanlar bir evin tüm duvarlarını boyadığım bir renktir. bilmiyordum o zaman. izleri botlarımda ve atmak zorunda kaldığım kazağımda durur. kazağı sever miydim bilmiyorum ama doğası gereği döşüme yapışık dururdu. doğası gereği evin içinde dururdum. sonradan doğaya ters düşmek koydu. koymanın doğası gereği mi bilmiyorum ama xanax moru.
ikiye ve bazen dörde bölünür doğası gereği. seyrelir, ufalanır, toz olur biraz. dörde bölündüyse ikiden iyidir. ikiye bölünmek daha ciddidir çünkü. evin dışında kalmaktır ikiye bölünmek çünkü. evin dışında kalmanın doğası gereği çünkü, ufalanır, toz olursunuz biraz. moru sever miydim bilmiyorum ama toz olmak doğam gereği değil.

silmiş olmak için silmek - bir nevî ba

2006-05-03T10:13:00.000+03:00

gülmüş olmak için gülse birsel. ne güzel olurdu. onun da hayalleri vardır belki satılmaya nâzır. ha pardon, o satmıştı zaten değil mi... satmış olmak için salsa keşke yapsa herkes. ne güzel izlerdim gizlemiş olmak için. ama bilemezdiniz o zaman kim izleyen, gizlenen ne? anlatmış olmak için de aldatmam ama, söyleyen kim. en en kimyasal bombayı düşün, üşenme düşenmiş gibi düşünmeye. ırak'ta doğsaydın mesela, ya da kontörgerilla?

erkektir yapar - çok psikolojik yazı

2006-05-03T10:10:00.000+03:00

Diyelim ki bir gezegenimiz olsun, adı da sigmuntfroyt olsun. Burada da insanlar yaşıyor olsun, ama zinhar yanlış anlaşılmasın, bizdeki gibi eşsiz bucaksız insanlık nerde? Yok tabii ki ve zaten sigmuntfroytlular da biraz tuhaf insanlar gibi geliyor bana, laf aramızda. çünkü öyle hoşnutsuz bir uygarlık kursunlar ki bunlar, normal sayılabilmek için içgüdülerini bilinçsizce yok saymak zorunda kalsınlar, inkar etsinler, görmezden gelsinler. Gelsinler ama, içgüdüleri de onları görmezden gelecek değil ya, bilinçaltında tasarruf etsinler kendilerini. kimileri bastırabilsin içgüdülerini, kimileri arada kalsın, kimileri başarısız olsun. (yapılarının elverdiğinden daha yüce gönüllü olmayı arzulayan herkes nevrozun kurbanı olacaktır)(oysa daha az iyi olabilselerdi daha sağlıklı olacaklardı) (ha bu arada, bu gezegendeki herkes sık sık başlarını göğe çevirip yıldızlara mutlaka baksınlar. Bilmem anlatabiliyor muyum?) bu ahlaki beklentiler o kadar katı ve kesin olsun ki, uyamamak, uyamayan kişi tarafından da kabul edilemez olsun ve nevrotik suçluluk duygusunun yanında bunlar sapık da olsun, olmamaya çalışanlar da hasta olsun. Normal kabul edilenler de elbette kendinden yiyor olsun aslında. Tasarruf hesabındaki güdüleri bozdurup başka şeylere çevirip çaresizce tatmin etmeye çalışsın da haberi bile olmasın.

Bu içgüdülerden en dokuz köyden kovulanı cinsellik olsun. Üstelik en güçlüsü olsun, diğer benzer canlılar halen periyodik cinsellikle idare ederken bunlar periyodikliği yıkmış olsunlar zamanla. O kadarını da bastıramamış olsunlar ki belki de karşı konulamamış bu tavizden dolayıdır ki halen korksunlar, ayıplasınlar, utansınlar ve suçlu hissetsinler. Yine bu suçluluktan dolayıdır ki cinsellikle yaşadıkları en yoğun iç içelik olan ve yine çaresizlikten yadsıyamadıkları için, cinsellikten olabildiğince uzak gibi göstermeye ve meşru kılmaya çalıştıkları duygunun adı aşk olsun ve ancak bu şekilde barışabildikleri bu duyguyu deliler gibi yüceltsinler, tapsınlar ona iki yüzlüce. Bir de evlililik diye bir şey olsun bu dünyada. Cinselliğin meşru olduğu ve özgür bırakıldığı bir parantez olsun bu ki parantez kapama işaretinin varlığı da güzide bir imgemiz olsun. Ama şu da yok sayılsın; bunca kötüledikten, yasakladıktan, suçluluğa kaynak ettirdikten sonra cinsellik, hangi şartlar altında olursa olsun özünde kaçınılmaz olarak suçlu hissettirsin. Kaldı ki, bunca özyıkımdan ve perhizden ve beklemeden sonra adeta hediye gibi gösterilen evlilililik (pardon bir li fazla oldu gibi) beklentileri karşılamaktan uzak olsun. (bu karışıklık içinde her türlü utanmanın kaynağı olan cinsel ilişki ve buna bağlı olarak da evlilik yaşamının temeli kısa sürede terk edilir)(böylece birçok evliliğin mahkum olduğu manevi hayal kırıklığı ve bedensel yoksunluk şimdi bir yanılsamanın da kaybedilmesi dışında her iki tarafı da evlilikten önceki konumlarına döndürür)

Hah, şimdi konuya gelinmiş olsun. Aslında öyle saçma olsun ki her şey, bu kendini kandırmacanın aslında herkes farkında olsun. Ya da olmasın da, bir yerlerde bir yanlış olduğunu bilsinler, ama bunu tamamen yanlış anlayıp (gbkz: erkektir yapar) diyerek kendi koydukları kuralların aslında uygulanabilir olmadığını itiraf etmiş olsunlar, yine ikiyüzlüce.

Bize giren çıkan yok, kendileri bilir.

kenosis ya da iki yaprak (günlükten ya da ağaçtan) -unfinished

2006-05-03T10:07:00.000+03:00

odun kesmekle meditasyon arasında kurduğum bağ, giderek güçleniyor. toplu halde aynı ritim içinde hareket etmek bir ritüel gibi, ayin gibi. burada on beş kişiyiz. güçlü, umutsuz, yalnız, her biri başka başka yerlerdeki yakınlarını özleyen on beş adam. kimse birbirine benzemiyor. farklı yerlerden geliyoruz, farklı anneler büyütmüş bizleri. ama odun keserken, ellerimizde baltalar, dünyayı yerinden oynatacak denli bir güce erişiyoruz sanki. kaos çağlarından firar etmiş on beş savaş tanrısı gibiyiz. kendi kurbanlarımızı kendimize adar gibi indiriyoruz baltaları. en azından gözlerini taşıyoruz o tanrıların. bundan eminim.sadece kas gücüne dayalı bir iş yapıyor olsam bile, çalışmak, ter dökmek, başlangıçta tuhafsadığım, sonraları sorgulamayı bırakıp keyfine vardığım bir haz veriyor. giderek daha az düşünüyorum balta elimdeyken. ve giderek daha çok hissediyorum ayinimizin içime doldurduğu, yalnız coşkuyla özetleyebileceğim etkisini. ilkel güdülere dair giderek daha sık düşünüyorum. ama asla odun keserken değil. ayinimin yoğunluğundan bir damla olsun seyreltmeye niyetim yok çünkü.geceleri yattığım zaman ilk iş olarak baltanın ellerime hediyesi olan nasırlara bakıyorum. gitar çalmaya yeni başladığımda parmak uçlarımla duyduğum gururu anımsatıyor bana. çalışan bir insanın ellerine sahibim artık. baltayı vücudumun bir uzvu gibi görmeye başladım. elimde olması, daha önce farkında olmasam da, bana hep bir şeyler eksikmiş gibi hissettiren içimdeki o boşluğu dolduruyor. raketini sallaya sallaya okula giden çocuk yaşta bir tenisçi görmüştüm. şimdi yeniden görsem, selam veririm. ama takdir edersin ki günlük, balta, raketten biraz daha ağır.hava güzelse, paydostan sonra kendimizi göle atıyoruz. suya giriş anında yaşadığım hissiyatı anlatabilmem için daha bir fırın odun kesmem gerekir. bu da yaklaşık bir günlük çalışma demek. yani seni bu konuda yarın aydınlatacağım günlük. ama şunu söyleyebilirim. yorucu bir günden sonra aşık olduğun kadının seni çırılçıplak yatağa yatırıp masaj yapması ne demek bilir misin? düşün, gölü kat be kat tercih edeceğimi söyleyeceğim, düşün.uykusuz gecelerimi hatırlıyorum. bir de şimdi, yatağı uzaktaki bir sevgili gibi özleyerek, gözlerimi dolduracak denli yoğun bir huzurla havanın kararmasını seyredişimi düşünüyorum. bunca yorgunluğa rağmen, sabahları tamamen dinlenmiş olarak ve mutlu uyanıyorum. geçen sabah uyandığımda, nereden geldiğini bilmediğim bir horoz sesi duydum. yazılmış milyonlarca kitapta yerini sonuna kadar hak ederek sağlamış bu büyük klişeyi bire bir yaşamak, aynı kitapların hayran olunan kahramanları gibi hissettirdi bana. eskiden haftada bir zar zor küvetli lüks banyoma giren ben, her sabah kalkar kalkmaz ilk iş olarak, tulumbadan çektiğim buz gibi suyla doldurduğum bakır tencereyi başımdan aşağı boca ediyorum. etrafta beni görecek bir tek kadın olmasa bile, uzun süredir çalışmaktan şekillenmiş ve güneş altında durmaktan bronzlaşmış ıslak vücudumla, mank'a bakarak hınzırca gülümsüyorum.sabah erkenden çalışmaya başlıyoruz. ilk saatler nispeten zor geçse de, ayinin büyüsü kendini hissettirmeye başladığında yüzlerimize ısrarla yansıyan o tanıdık ifadeyi görüyoruz birbirimizde ve kimsenin bilmediği bir sırrı paylaşan on beş kişiyiz artık yine. insan doğasının unutulmuş bir yüzünü yaşıyoruz. savaş meydanında kendinden geçmiş bir yeniçerinin ya da avını boğazlayan bir kurdun ya da suç ve ceza'nın son satırlarını yazan dostoyevski'nin, hatta bir seri katilin neler hissettiğini bana sorabilirsiniz. cevap verebilirim.ayda bir erzakımızı getiren kamyonet geliyor ve hepimizin, kamyonetin sarı tentesinin vaat ediciliğine bakarak hevesle düşündüğü tek şey, o gece kaç şişe şarap içeceğimiz oluyor. bereket gecesi diyoruz kamyonetin geldiği günlerin gecelerine. bereket geceleri, uykudan feragat ederek ateşin başında oturup içiyoruz. pek fazla konuştuğumuz söylenemez. ben gitar çalıyorum, onlar hiçbir zaman onların olmayacak kadınlar düşleyerek dinliyorlar. tüm içkiler bitmeden herkes sızsa bile, o içkiler bir dahaki aya kadar içilmiyor. aramızda sözsüz bir anlaşma gibi bu. bir keresinde yatağıma yarı dolu bir şişe sakladım. yaklaşık bir hafta sonra tek yudum eksilmiş halde çöpü boyladı.biz ağaç kesiyoruz. ilk insandan beri var olan doğa - insan çatışmasının basite indirgenmiş bir izdüşümüyüz aslında. doğayı, dolaylı olarak da kendini yok etmenin psikanalizine girmek istemiyorum. çünkü ayin hakkında derinlemesine düşünmek istemiyorum, işime gelmiyor. Teslimiyetimi törpüler diye korkuyorum. beni daha çok ilgilendiren kişisel çelişkilerimden bahsediyorum mank’a. Galiba yeri geldi artık; anlatmalıyım. burada kendime bir dost belledim ve bu dost bir ağaç. daha önce yok ettiğim (vicdan azabı duysaydım şekil verdiğim diyebilirdim - ama muhtemelen bu günlüğü bir gün bir yabancı okursa ağaçtan yapılmış bir mobilyada oturuyor olacak ve bunun farkında bile olmayacak) binlercesinden hiçbir farkı olmayan bir çam. Belki biraz daha yaşlı. Hayır, daha yaşlı filan değil. adını mank koydum. çocukken düşlediğim hayal arkadaşımın adı bu. onu, heybetli görünüşünden olsa gerek, her şeyi bilen kadim bir totem olarak kuruyorum kafamda. başlangıçta sadece molalarda sırtımı yasladığım bir ağaçtı. sonra giderek, çocukken sürekli boyumu ölçüp santim santim işaretlediğim kapı eşiğim gibi, burada yaşadığım düşünsel değişimin tek tanığı oldu.bir kararla oldu bu. öyle mucizevi, mistik bir yanı yok. hayal kırıklığına uğramanız umurumda bile değil. gördüğüm tek mucize, hırsızlık yaparken girdiğim bir evde tek başına yaşayan esmer bir kızla ilgiliydi ama bu çok başka bir hikaye. Anlatmayı da düşünmüyorum.karar verdim ve yanına gittim. belki de hayatımda ilk kez, gerçekten görmek isteyerek bir şeye bakıyordum. acıyı bizzat yaşayarak öğrenmiş ihtiyar köylü kadınlarına has, kabullenmişliğin yüzlerinde bıraktığı izlere benzeyen sert kabuğunu inceledim. esmer kıza rağmen inanmadığım mucizelere dair bir ipucu aramıyordum. tanımaya çalışıyordum, bütün amacım buydu. sık sık çıplak tenimle yaslandığım için vücudumda defalarca taşıyıp farkına bile varmadığım izlere bir kez de yeni yeni nasır tutan ellerimle dokundum. evrenin ilk dakikası gibi önümde duruyordu. beni yaratacaktı. sonra her zamanki gibi ona sırtımı yaslayıp oturdum. anlatmaya başladım. ses tellerini titreştiren cinsten bir konuşma değildi bu. düşüncelerin topraktan çıkarak kasıklarıma ve kalbime uğrayan bir rota doğrultusunda içimden geçtiğini, mank’a temas eden sırtımdan ve başımdan ona doğru aktığını hayal ediyordum. her şeyi anlatmalıydım. eğer dost olacaksak beni tanımalıydı. yine burada anlatmayacağım başka hikayelerin konusu olmayı hak eden hırsızlıkla geçen yıllarımı anlattım. anlatırken düşünce zincirim koptuğunda, ya da anlatmakta çok istekli olmadığım konulara geldiğimde, vücudumla mank arasındaki akıma yoğunlaşıyordum. bir yerinden yakalıyordu beni ve anlatmaya devam ediyordum. ilk konuşmamızdan sonra, hiçbir şey olmamış gibi yerimden kalktım ve uzanabildiğim en yüksek noktasından bir yaprak kopardım. ödeştik diyerek elimle buruşturdum ve yere attım. bunu bir daha hiç yapmadım. daha anlamamıştım çünkü.mank’tan hiçbir zaman yanıt beklemedim. tanrıya dua ettiğinizde, tanrıya yakıştıracağınız heybetli bir sesin size yanıt vermesini beklemezsiniz. amacınız başkadır. benim amacım da başkaydı. Mank’ın ne olduğu giderek şekillendi; aramızdaki oyun kendi kurallarını yarattı. her şeyi biliyordu o. tüm sorularımın yanıtlarını, henüz anlatmadığım yahut benim bile hatırlamadığım anılarımı, kim olduğumu örneğin. bilmesi yeterliydi. bilindiğini bilmem yeterliydi. kendimi ona anlatabilmem de öyle. her gün, onun türünden onlarca ağacı büyük bir haz duyarak yok etmekteyken, ayinin en coşkulu anında, utanmama gerek olmadığını bilerek mank'a bakıyordum. beni anlıyordu çünkü. doğamı anlıyor ve onaylıyordu. O bakışma da giderek ritüelin bir parçası haline geldi.anılar kaçınılmazı yaşayarak tükendiler ve ben mank'a anlatacak başka şeyler buldum. başlarda hikayeler uyduruyordum. ödül törenleriyle ve kadınlarla biten hikayelerdi bunlar. giderek hikayelerim, kahramanımın bir ağaca yaslanmasıyla biter oldu. sonra da vazgeçtim hikaye uydurmaktan.

gece gördüğüm rüya dışında diğerlerinden farklı olmayan bir gündü. her zaman kalktığım saatte kalktım. rüyayı unutmuştum. tulumbadan su çekerken çıkan gıcırtıların ritmine uygun bir melodi uydurdum ve ıslıkla tulumbaya eşlik ettim. ritim çok şey çağrıştırıyordu. Ritim titreşim demekti, titreşim her yerdeydi. kalp atışından tutun da elektronların titreşimlerine kadar her yerdeydi. benim için en önemli kısmı, tahmin edilebilir ki ayinin de temeli olmasıydı. mank'la bugünkü randevumuzda bu konuyu konuşmamıza karar verdim.

mesai başlamadan önce her şeyi kafamdan atmalıydım. ayin sırasında bilincimi doldurması gereken ilkel içgüdüler çok kıskançtı çünkü. yine de kendimi alamadım ve işe koyulmadan önce yatakhanenin boşalmasını bekleyerek yatağıma geri döndüm, gitarımın la teline sertçe vurdum ve ses çıkmaz olana kadar bir delinin gözleriyle baktım.

Daha iyi bir hayat düşünemiyorum. Eski hayatımdaki hedeflerimi, hedefsizliğimi, dert ettiklerimi, etmediklerimi şimdi düşündüğüm zaman komik geliyor. İnsan, neye ihtiyacı olduğunu bilemeyen canlıdır diyorum şimdi. bir zamanlar biri evim, eşyalarım, bilgisayarım, gece gezmelerim, sabahlamalarım olmadan iki gün dayanabileceğimi söyleseydi, küçük görürdüm.
ayin başladı. bilincimin giderek benden uzaklaştığı o tanıdık süreci yaşarken, hazla kıvrılan dudak kenarlarımı kontrol edecek kadar bile kendime gelmekten korkarak, artık istenç dışı hale gelen mank’a bakacağım anı kolluyordum.

esbjorn svensson official akrostiş no 1

2006-05-03T10:05:00.000+03:00

eh böyle nick seçersen, hali nicedir ozanın
seçilecek onca nick varken akrostişe nâzır
bulamadın mı başka bir şey ey güzide nâzenin
j'yi de kullanmışsın, bulamazsın sen huzur
orta yerinde tıkanırsan bul bir kutu vazelin
ruhuna iyi gelir, sür bol bulmuşken hazır
nasılsa biter şiir, sonu yoktur ezelin

sırada soyadın var, kafiyeyi değiştir
venn şemasıyla göster, akrostiş çok zor iştir
elini çabuk tut bence, kafalar çoktan şişmiştir
nasıl bir saçmalıktır, yazan bile şaşmıştır
nerden başladık bilmem, yoksa hasan şaş'mıştır?
son dakkada kıvırdım, bu iş burda bitmiştir

ba 3

2006-05-03T10:04:00.000+03:00

küvet ;; kan ;; iz ;; el ;; yüzyıl ;; saat ;; yatak ;; akrep ;; zehir ;; İstanbul ;; geç ;;ölüm ??küveti kanımla doldursam (bilirim köpürmez de meret) izi kalsa ellerimde ;; yüzyıl sonraya kursam saatleri yatağımda ölsem ;; yüzyıl sonraya kursam saatleri akrep kendini soksa ben zehirlensem ;; bir İstanbul dakikası daha geçse taşsa küvet ;; bir İstanbul dakikası geçmese donsa ellerim yatağım ölse ;; akrep soksa İstanbul'u kanım zehirlense ;; zaman donsa yüzyıl iz bırakmasa ellerimde yatağımda uyansam ;; küvet boğulsa kanımda kanım İstanbul’a göçse ;; İstanbul geçse yelkovana kan verse akrep ;; İstanbul’da yüzyıl geçse iş işten geçse daha kaç dakika geçse ellerimden akrepler geçse noktalı virgül noktalı virgül

ba iki

2006-05-03T10:01:00.000+03:00

saat sabaha karşı sıfırbeşonbeşin her günkü vasiyetidir. vaziyeti de olabilir, aynı dili konuşmak zor.bir neyim ben bilmiyorum. bir sabaha karşı olduğum kesin. yazları daha bir karşıyım, kışları turşu [buradan da emin değilim, cızırtılıydı. çn].ben neyim bir ben bilmiyorum. Bir adım var, anladım. Söylüyorlar, anladım. koca küreği ["küreyi" olduğunu sanıyorum ama tuhaf bir şekilde net olarak böyle duyuluyor. çn] yutuyorum bir anda. Bir ben mi yutuyorum, yutan anın adı mıyım, anlamadım.Federico adında olmak kadar tuhaf mıdır sıfırbeşonbeş adında olmak; lorca’nın balkonundan nasıl görünürdüm, ben mi görünürdüm, bu satırda mı görünürdüm, bana bakan var mı. sorular var kafamda, soran var mı.Bazen bir şeyleri özlüyorum. Sıfırbeşonbeş olduğum için mi özlüyorum, yoksa özlemek var olduğu için mi. özlediğim şeyler yok çünkü. Artık. Yahut bir başka vasiyetin konusu oldular. Yırtık.Alışkanlıklarım yok, alışmaya vaktim yok. Alışmış gibi yapacağım, yok. a..ş...k [burası tam anlaşılmıyor. “Alışkanlık” olması kuvvetle muhtemel. çn] deyince, göğe doğru yükselen mermer monobloklar canlanıyor gözümde. Kurallar ideolojiktir, ideoloji alışkanlıktır, alışkanlık da monoblok bir mermer parçasıdır, asla cilalanmayan. Ama ben kayıyorum. Yapay yaptırımlardan arda kalan hiçbir şey yok sanıyorsunuz. Ama sabaha karşı sıfırbeşonbeşte, uykuyla uyanıklık arası bir yerlerde, tam ölmek üzereyken ben bir daha doğmak üzere, tam tutunmaya çalışırken ben mermer monobloklarla boşluklar arasında, alışkanlık, içinde an ve kan ve ışık ve aş ve şan ve al ve ak ve aşk geçen bir kelimeden başka bir şey olmadığından yalnız benim için belki de, diyorum ki, alışkanlıklar değişebilir.

bilinç akıştırmaca bir

2006-05-03T09:53:00.000+03:00

biçem, aksam ve yol tutuşu açısından kendi kurallarını yazılmaktayken kendisi yaratan, hele beni bırak da geçem diyen otomatik fitesli ehliyetsiz metin akpınarlardır.

gecenin öteki yüzünde ilhamı teşrif eden, gelin görün ki konuğunu ağırlarken onu akıllı uslu bir düzene sokmaya mecali olmayan yazarın not defteridir.

küçük prens'in anıları ölmüş; en ileri olmuşsa da gelmiş bir baobap gölgesine sığınmış. sığınak bir yağmur başlamış mı sana. sanma ki sancı avcıdan türer, av avdan üstündür eloğlu. son mu ki sence evcil kaygılar uğrar, bencil saygılar sunarlar. terziler de gelir ve uyarlar. yatay uygarlıklara tutunamayanlar var; zorunlu bir sevişme sonrası sigarasının pişman dumanları ve yalancı şahit duvarları arasında bir suç ortası olmalıydılar. ama saçmalığın son pozu, hemoroid bir fotoğraf karesine kamaştılar. ben gördüm, ulaklarım kördü ve vapuru vurdular. geç kişi. durdurdular. beni.